Aljinat

Aljinat (İng. alginate), kahverengi deniz yosunlarından elde edilen ve tıpta yara örtüsü, ölçü maddesi ve reflü tedavisinde kullanılan polisakkarittir.

Etimoloji

Latince alga (yosun) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Maddenin tıbbi kullanımlarının tümü, kalsiyum iyonlarıyla temas ettiğinde jel oluşturma özelliğine dayanır. Yara bakımında kullanılan örtüler, kalsiyum tuzu biçiminde hazırlanır; yara sıvısıyla temas ettiğinde kalsiyum ile sodyum yer değiştirir ve örtü nemli bir jele dönüşür. Bu dönüşüm iki yarar sağlar: yara yüzeyinde nemli ortam korunur ve fazla sıvı emilerek çevre deri korunur. Ayrıca serbest kalan kalsiyum iyonları pıhtılaşmayı desteklediğinden yüzeyel kanamalı yaralarda ek yarar sunar.

Yara örtüsü olarak seçimi, yaranın niteliğine göre belirlenir. Bol sıvı gelen, derin ve boşluklu yaralarda uygundur; buna karşın kuru yaralarda kullanılmamalıdır, çünkü nemi çeker ve yara yatağını kurutarak iyileşmeyi geciktirir. Bu ilke, güncel yara bakımının temel kuralını yansıtır: örtü, yaranın sıvı özelliğine göre seçilir. Örtünün jelleşmiş kalıntısı bazen irin sanılabilir; bu ayrımın bilinmesi, gereksiz antibiyotik başlanmasını önler. Basınç yaraları, bacak ülserleri, diyabetik ayak yaraları ve donör alanlarında yaygın kullanılır.

Diş hekimliğinde en yaygın ölçü maddesidir; toz halindeki karışım suyla karıştırıldığında birkaç dakika içinde katılaşır ve ağız içi yapıların ayrıntılı kopyasını verir. Ucuz olması, kolay uygulanması ve hastanın rahat etmesi başlıca üstünlükleridir; buna karşın boyutsal kararlılığı düşüktür, bu nedenle alınan ölçü bekletilmeden dökülmelidir. Aksi halde su kaybı ya da su alması ölçüde bozulmaya ve uyumsuz protez üretimine yol açar.

Üçüncü kullanım alanı gastroözofageal reflü tedavisidir. Ağızdan alınan sodyum aljinat, mide asidiyle karşılaştığında yüzeyde yüzen bir jel tabakası oluşturur; bu tabaka, mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını fiziksel olarak engeller. Asit salgısını azaltmadığı için etkisi hızlı başlar ve yemek sonrası yakınmalarda kullanılır; gebelikte güvenliği nedeniyle yeğlenen seçeneklerdendir. Buna karşın erozif özofajit gibi tabloların tedavisinde tek başına yeterli değildir ve asit baskılayıcıların yerini tutmaz. Alarm belirtileri varlığında belirtiye yönelik tedaviyle yetinilmemeli, endoskopik değerlendirme yapılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Sodyum aljinat
• Kalsiyum aljinat

İlgili terimler

• Yara bakımı
• Basınç yarası
• Gastroözofageal reflü
• Diyabetik ayak
• Hemostaz