Alograft

Alograft (İng. allograft; Yun. allos başka), aynı türün genetik olarak farklı bir bireyinden alınarak nakledilen doku ya da organdır.

Etimoloji

Yunanca allos (başka) ve İngilizce graft (aşı, greft) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Nakiller, verici ile alıcı arasındaki genetik ilişkiye göre sınıflandırılır ve bu ayrım bağışıklık yanıtını belirler. Otogreft kişinin kendi dokusudur ve reddedilmez; izogreft tek yumurta ikizinden alınır ve yine reddedilmez; alograft aynı türün başka bireyinden gelir ve bağışıklık yanıtı oluşturur; ksenogreft ise başka bir türden alınır. Böbrek, karaciğer, kalp, akciğer nakilleri ile kornea, kemik, tendon ve deri nakilleri bu kapsamdadır. Reddin temelinde, alıcının T hücrelerinin vericiye ait doku uygunluk antijenlerini yabancı olarak tanıması yer alır.

Red tepkimeleri zamanlamalarına göre ayrılır ve her birinin düzeneği farklıdır. Hiperakut red dakikalar içinde gelişir; alıcıda önceden var olan antikorlara bağlıdır ve bu nedenle nakil öncesi çapraz karşılaştırma testiyle önlenir. Akut red, günler ya da haftalar içinde ortaya çıkar; T hücre aracılıdır ve bağışıklık baskılayıcı tedaviyle geri döndürülebilir. Kronik red aylar ve yıllar içinde gelişir; damar duvarının kalınlaşması ve fibrozisle giden, tedavisi güç bir süreçtir ve nakledilen organın uzun dönem kaybının başlıca nedenidir.

Doku uyumunun sağlanması, sonucu belirleyen etkendir; kan grubu uyumu, insan lökosit antijeni eşleşmesi ve antikor taraması nakil öncesi değerlendirmenin temelidir. Kemik iliği naklinde bu eşleşme çok daha katı ölçütlere bağlıdır, çünkü burada ek bir tehlike vardır: nakledilen bağışıklık hücrelerinin alıcıyı yabancı olarak tanıyıp saldırması. Graft-versus-host hastalığı olarak adlandırılan bu tablo, deri, karaciğer ve bağırsağı tutar ve ölümcül seyredebilir. Aynı riskin, bağışıklığı baskılanmış hastaya ışınlanmamış kan ürünü verilmesiyle de oluşabileceği bilinmelidir.

Bazı dokular bağışıklık açısından ayrıcalıklı bölgelerde bulunur; kornea nakli bunun en bilinen örneğidir. Damarsız olması ve gözün bağışıklık ortamı nedeniyle rutin doku uyumu araştırılmadan yapılabilir ve sistemik bağışıklık baskılaması gerektirmez. Buna karşın damarlanma geliştiğinde red riski artar. Bağışıklık baskılayıcı tedavinin ömür boyu sürdürülmesi, bu hastalarda enfeksiyon ve kanser riskini artırır; bu nedenle izlemde fırsatçı enfeksiyonların ve deri kanserlerinin taranması standarttır.

Eş anlamlılar

• Allogreft
• Homogreft

İlgili terimler

• Organ nakli
• Doku uyumu
• İnsan lökosit antijeni
• Bağışıklık baskılayıcı
• Kök hücre nakli