Antivenom

Antivenom (İng. antivenom; Lat. venenum zehir), yılan, akrep ve örümcek gibi canlıların zehirlerini etkisiz kılan antikor içeren tedavi ürünüdür.

Etimoloji

Yunanca anti- (karşı) ön eki ile Latince venenum (zehir) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Ürün, hayvanlara küçük ve artan dozlarda zehir verilerek oluşturulan antikorların toplanması ve saflaştırılmasıyla elde edilir. Bu nedenle yabancı protein içerir ve alerjik tepkime riski taşır. Yapısına göre tüm antikor, F(ab')2 ya da Fab parçaları biçiminde hazırlanır; parçalı ürünlerin alerjik tepkime riski daha düşüktür, buna karşın vücuttan daha hızlı atıldıklarından belirtilerin yeniden ortaya çıkması olasılığı vardır ve bu grupta izlem süresi uzatılmalıdır.

Uygulamanın en önemli ilkesi, kararın klinik bulgulara dayanmasıdır. Isırık ya da sokma olması tek başına gösterge değildir; zehir enjekte edilmemiş kuru ısırıklar azımsanmayacak sıklıktadır. Uygulama, ilerleyici yerel şişlik, sistemik belirtiler, pıhtılaşma bozukluğu ya da nörotoksik bulgular varlığında yapılır. Ayrıca ürün türe özgüdür; bölgedeki faunaya uygun olmayan bir ürünün kullanılması etkisizdir. Bu nedenle etkenin belirlenmesine yönelik bilgi toplanmalı, ancak hayvanı yakalamaya çalışmak gibi ek riskler alınmamalıdır.

Zamanlama ve doz konusunda iki yaygın yanılgı vardır. Birincisi, ürünün yalnızca ilk saatlerde etkili olduğu düşüncesidir; oysa dolaşımdaki serbest zehri bağlamayı sürdürdüğünden, bulgular devam ettiği sürece geç dönemde de yararlıdır. İkincisi, çocuklara daha düşük doz verilmesi gerektiği inancıdır; doz, hastanın kütlesine değil vücuda giren zehir miktarına göre belirlenir, bu nedenle çocuklarda erişkinle aynı doz uygulanır. Yetersiz doz, tedavi başarısızlığının en sık nedenidir.

Uygulama, canlandırma olanaklarının bulunduğu bir ortamda ve yakın izlem altında yapılmalıdır; erken anafilaktik tepkime gelişebilir ve adrenalin hazır bulundurulmalıdır. Günler sonra ortaya çıkan serum hastalığı, ateş, döküntü ve eklem ağrılarıyla seyreder. İlk yardımda kesme, emme, turnike ve buz uygulaması zararlıdır; bölge sabit tutularak hasta gecikmeden sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır. Tetanoz bağışıklığı değerlendirilmeli, kompartman sendromu yönünden izlem yapılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Antiserum
• Panzehir

İlgili terimler

• Yılan ısırığı
• Akrep
• Anafilaksi
• Zehirlenme
• Antidot