Avasküler nekroz

Avasküler nekroz (İng. avascular necrosis), kemik dokusunun kanlanmasının kesilmesi sonucu ölmesidir.

Etimoloji

Latince a- (yok) ve vasculum (damar) sözcükleri ile Yunanca nekrosis (ölüm) teriminin birleşimidir.

Hastalık en sık uyluk kemiği başında görülür; bu bölgenin kanlanma biçimi bunu açıklar.^[1]

Kemik başını besleyen damarlar boyun çevresinden yukarı doğru ilerler ve yan dolaşımı sınırlıdır.

Bu uç arter niteliği, damar kesildiğinde dokunun kurtarılamamasına yol açar.

Aynı özellik, el bileğindeki skafoid kemikte ve talusta da bulunur; bu kemikler de risklidir.

Nedenler travmatik ve travmatik olmayan olarak ayrılır.

Travmatik nedenlerin başında kalça kırıkları ve çıkıkları gelir; damarlar doğrudan zedelenir.

Bu nedenle boyun bölgesindeki yer değiştirmiş kırıklarda protez tercih edilir.

Travmatik olmayan nedenlerin başında uzun süreli kortikosteroid kullanımı ve alkol tüketimi gelir.

Bu ikisi, olguların büyük bölümünden sorumludur ve öyküde mutlaka sorgulanmalıdır.

Steroide bağlı risk, toplam doza ve kullanım süresine bağlıdır.

Diğer nedenler orak hücreli anemi, dalgıç hastalığı, Gaucher hastalığı, radyoterapi ve pıhtılaşma bozukluklarıdır.

Erken dönemde hastalık sessizdir; bu sessizlik tanının gecikmesine yol açar.

Ağrı, kasık bölgesinde başlar ve yük vermekle artar; dizde de hissedilebilir.

Bu yansıyan ağrı, dizin gereksiz yere incelenmesine neden olur.

Hastalık evrelenerek değerlendirilir; en kritik ayrım, kemik başının çökmesinden önce ya da sonra olmasıdır.

Çökme gerçekleşmeden önceki dönemde, eklem yüzeyi korunabilir ve kurtarıcı girişimler yararlıdır.

Çökme sonrasında ise eklem geri dönüşsüz olarak bozulur; protez kaçınılmaz hâle gelir.

Bu nedenle erken tanı, tedavi seçeneklerini belirleyen tek etkendir.

Düz grafide bulgular geç ortaya çıkar; erken dönemde film normaldir.

Bu tuzak, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir; normal film hastalığı dışlamaz.

Manyetik rezonans görüntüleme, en duyarlı yöntemdir ve erken tanı sağlar.

Bu nedenle risk taşıyan hastada kasık ağrısı varsa, doğrudan bu inceleme istenmelidir.

Hastalık sıklıkla iki taraflıdır; bir tarafta saptandığında diğer kalça da görüntülenmelidir.

Erken evrede yükün azaltılması, bifosfonatlar ve merkezî dekompresyon uygulanır.

İleri evrede total kalça protezi tek etkili seçenektir.

↑ Court-Brown CM ve ark. (ed.), Rockwood and Green's Fractures in Adults, 9. baskı, 2019.