Kalça
Kalça (İng. hip; Lat. coxa), uyluk kemiğinin başı ile leğen kemiğindeki çukur arasındaki eklemi ve çevresindeki bölgeyi anlatan terimdir.
Etimoloji
Türkçe kökenlidir; Latince karşılığı coxadır.
Klinik bağlam
Eklem, küresel bir başın derin bir çukura oturmasıyla oluşur ve bu yapı, geniş hareket açıklığı ile yüksek dayanıklılığı bir arada sağlar.[1]
Derin oturma, omuz ekleminin tersine, çıkığı seyrek hale getirir; çıkık oluşması yüksek enerjili travmayı gösterir.
Kanlanma, klinik açıdan en belirleyici anatomik özelliktir. Uyluk kemiği başı, boyun çevresinden yukarı doğru ilerleyen damarlarla beslenir.
Bu damarlar kırık sırasında zedelendiğinde, baş bölümünün beslenmesi bozulur ve avasküler nekroz gelişir.
Bu nedenle kırığın yeri, tedaviyi belirler. Boyun bölgesindeki, yer değiştirmiş kırıklarda protez uygulanır; daha aşağıdaki kırıklarda ise tespit yeterlidir.
Bu ayrımın anlaşılmaması, başarısız cerrahi ve yeniden ameliyat gerekliliği doğurur.
Yaşlıda kalça kırığı, düşük enerjili düşmeyle bile oluşur ve osteoporoz göstergesidir.
Bu kırıklar yalnızca yerel bir sorun değildir; bir yıllık ölüm oranı yüksektir ve bağımsızlık kaybına yol açar.
Erken cerrahi, komplikasyonları azaltır; gecikme, deliryum, bası yarası, pnömoni ve tromboz riskini artırır.
Bu nedenle ameliyat, hasta uygun hale gelir gelmez planlanır; aşırı ameliyat öncesi tetkik gecikmeye neden olur.
Kırık sonrası ikinci kırığın önlenmesi çoğu kez ihmal edilir; kemik sağlığı değerlendirmesi ve tedavisi zorunludur.
Yaşlı hastada kalça ağrısı ve yürüyememe varken filmin normal görünmesi, kırığı dışlamaz; gizli kırık için ileri görüntüleme gerekir. Bu, sık karşılaşılan bir tuzaktır.
Ağrı bazen dize yansır; çocukta ve erişkinde diz ağrısı, kalça hastalığını gizleyebilir.
Osteoartrit, erişkinde kronik kalça ağrısının en sık nedenidir; ağrı kasıkta hissedilir ve hareketle artar.
Kasığın dışında, yan bölgede duyulan ağrı ise genellikle eklem dışı kaynaklıdır; büyük trokanter çevresi ağrı sendromu bu grubun başında gelir.
Bu ayrım, gereksiz eklem görüntülemesini önler.
Çocuklarda gelişimsel kalça displazisi taranmalıdır; erken tanı basit tedaviyle sonuç verir.
Ergenlik döneminde uyluk başının kayması, kalça ya da diz ağrısı ve topallamayla ortaya çıkar ve acil cerrahi gerektirir.
Ateş, yük verememe ve iltihap belirteçlerinin yüksekliği, septik artrit olasılığını akla getirir; bu tablo acildir.
Total kalça protezi, ileri eklem hastalığında ağrıyı gideren ve işlevi geri kazandıran etkili bir cerrahidir.
Eş anlamlılar
- Koksa
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Court-Brown CM ve ark. (ed.), Rockwood and Green's Fractures in Adults, 9. baskı, 2019.