Eklem

Eklem (İng. joint; Lat. articulatio), iki ya da daha çok kemiğin birleştiği yapıdır.

Etimoloji

Türkçe "eklemek" kökünden türemiştir; Latince karşılığı articulatiodur.

Eklemler hareket yeteneğine göre üç gruba ayrılır; oynamaz, yarı oynar ve oynar eklemler.^[1]

Oynar eklemlerde kemik uçları kıkırdakla kaplıdır ve eklem boşluğu sinovyal sıvı içerir.

Kıkırdak damarsız ve sinirsizdir; beslenmesini sinovyal sıvıdan yayılım yoluyla sağlar.

Bu damarsızlık, kıkırdağın neden onarılamadığını ve hasarın kalıcı olduğunu açıklar.

Aynı özellik, kıkırdak hasarının başlangıçta neden ağrısız olduğunu da gösterir.

Ağrı, ancak alttaki kemik ve eklem kapsülü etkilendiğinde ortaya çıkar; bu nedenle tanı gecikir.

Eklem hastalıklarının değerlendirilmesinde ilk soru, iltihabi olup olmadığıdır.

İltihabi eklem hastalığında sabah tutukluğu uzun sürer, dinlenmekle ağrı artar ve hareketle azalır.

Mekanik hastalıkta ise tutukluk kısadır, ağrı kullanmakla artar ve dinlenmekle geçer.

Bu ayrım, öykü ile yapılabilir ve tanısal yolu belirler.

İkinci soru, tutulan eklem sayısıdır; tek eklem, birkaç eklem ya da çok eklem tutulumu ayrılır.

Tek eklem tutulumu, kanıtlanana kadar septik artrit sayılmalıdır; bu kural yaşamsaldır.

Septik artritte eklem birkaç gün içinde geri dönüşsüz olarak yıkılır.

Bu nedenle kuşku durumunda eklem sıvısı alınmalı ve hemen incelenmelidir.

Ateşin bulunmaması tanıyı dışlamaz; bu tuzak sık görülür.

Eklem sıvısı incelemesi tanının temelidir; hücre sayısı, kristal ve kültür değerlendirilir.

Kristal varlığı gut ya da psödogutu gösterir; ancak enfeksiyonla birlikte bulunabilir.

Bu birliktelik olasılığı nedeniyle, kristal görülmesi kültürü gereksiz kılmaz.

Simetrik ve küçük eklem tutulumu romatoid artriti düşündürür.

Asimetrik ve alt uzuv ağırlıklı tutulum ise spondiloartritleri akla getirir.

Bu grupta sakroiliit ve eklem dışı bulgular aranmalıdır.

Osteoartrit, en sık eklem hastalığıdır ve mekanik niteliktedir.

Eklem içi kortikosteroid uygulaması yararlıdır; ancak yinelenen enjeksiyonlar kıkırdağa zarar verir.

Enfeksiyon kuşkusunda enjeksiyon yapılmamalıdır.

↑ Firestein GS ve ark. (ed.), Firestein & Kelley's Textbook of Rheumatology, 11. baskı, 2021.