Sakroiliit

Sakroiliit (İng. sacroiliitis), leğen kemiği ile omurganın birleştiği sakroiliyak eklemin iltihaplanmasıdır.

Etimoloji

Latince sacrum (kuyruk sokumu kemiği) ve ilium (kalça kemiği) sözcüklerine iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Eklem, gövdenin ağırlığını alt uzuvlara aktarır; hareket açıklığı çok sınırlıdır.^[1]

Tutulumun en önemli klinik anlamı, iltihabi bel ağrısının göstergesi olmasıdır.

İltihabi ve mekanik bel ağrısının ayrımı, alanın en değerli bilgisidir.

İltihabi ağrı sinsi başlar ve kırk yaşından önce ortaya çıkar.

Dinlenmekle artar, hareketle azalır; bu ilişki mekanik ağrının tam tersidir.

Gece yarısından sonra hastayı uyandırır ve sabah tutukluğu uzun sürer.

Bu özelliklerin sorgulanmaması, tanının yıllarca gecikmesinin başlıca nedenidir.

Nitekim aksiyal spondiloartrit tanısı, ortalama yıllarla ölçülen bir gecikmeyle konmaktadır.

Tutulum en sık aksiyal spondiloartrit ve ankilozan spondilitte görülür.

Ayrıca psöriyatik artrit, iltihaplı bağırsak hastalıkları ve reaktif artritte bulunur.

Bu birliktelik, deri, göz ve bağırsak bulgularının sorgulanmasını gerektirir.

Üveit, bu hastalık grubunun en sık eklem dışı bulgusudur.

HLA-B27 pozitifliği, hastalıkla güçlü biçimde ilişkilidir; ancak tanı koydurucu değildir.

Sağlıklı bireylerde de bulunabilir; bu nedenle tek başına kullanılması yanlıştır.

Enfeksiyöz sakroiliit ayrı bir tablodur ve tek taraflıdır.

Bu biçimde ateş, şiddetli ağrı ve hızlı ilerleme görülür; damar içi ilaç kullananlarda ve brusellozda sıktır.

Ülkemizde bruselloz, tek taraflı sakroiliitin önemli bir nedenidir ve öyküde çiğ süt tüketimi sorgulanmalıdır.

Bu ayrım kritiktir; iltihabi romatizmal hastalık sanılarak bağışıklık baskılayıcı tedavi başlanması ağır sonuçlar doğurur.

Muayenede eklem üzerine bası ve germe manevraları kullanılır; ancak duyarlılıkları sınırlıdır.

Düz grafide değişiklikler geç ortaya çıkar; erken dönemde normal bulunur.

Manyetik rezonans görüntüleme, kemik iliği ödemini göstererek erken tanı sağlar.

Bu yöntem, tanı gecikmesini azaltan en önemli gelişmedir.

Tedavide düzenli egzersiz ve fizik tedavi temeldir; hareketsizlik kemikleşmeyi hızlandırır.

İlaç tedavisinde nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ilk seçenektir; yanıtsız olgularda biyolojik ilaçlar kullanılır.

↑ Firestein GS ve ark. (ed.), Firestein & Kelley's Textbook of Rheumatology, 11. baskı, 2021.