Beta-2 agonist
Beta-2 agonist (İng. beta-2 agonist), beta-2 adrenerjik reseptörleri uyararak bronş düz kasını gevşeten ilaç grubudur.
Etimoloji
Etkilediği reseptör alt tipinden türetilmiş bir adlandırmadır.
Klinik bağlam
Beta-2 reseptörleri bronş ve damar düz kasında, iskelet kasında ve rahim kasında bulunur; uyarılmaları hücre içi siklik AMP düzeyini artırarak düz kas gevşemesine yol açar.[1] Bu grup, astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı tedavisinin temelini oluşturur. Etki süresine göre kısa ve uzun etkili biçimler ayrılır; kısa etkililer belirtilerin hızlı giderilmesinde, uzun etkililer ise düzenli tedavide kullanılır.
Kullanımdaki en önemli ilke, uzun etkili ilaçların astımda tek başına kullanılmamasıdır. Bu uygulama, iltihabi süreci tedavi etmeden belirtileri örttüğünden ağır alevlenme ve ölüm riskini artırır; bu nedenle astımda mutlaka inhale kortikosteroidle birlikte verilmeleri gerekir. Güncel kılavuzlarda yalnızca kısa etkili ilaçla idame tedavi de önerilmemektedir; kurtarıcı ilaç kullanımının sıklaşması, hastalığın denetim altında olmadığını gösteren en değerli uyarıdır ve tedavinin gözden geçirilmesini gerektirir.
Yan etkiler, reseptörün diğer dokulardaki dağılımıyla açıklanır. Titreme iskelet kasındaki reseptörlerin uyarılmasına bağlıdır ve en sık yakınmadır. Çarpıntı ve taşikardi, yüksek dozda beta-1 seçiciliğinin azalmasıyla ortaya çıkar. Potasyumun hücre içine kaymasına bağlı hipokalemi, ağır alevlenme tedavisinde yinelenen dozlarla belirginleşir ve ritim bozukluğu riski taşır; bu nedenle yoğun tedavi alan hastada potasyum izlenmelidir. Laktat düzeyinde yükselme de görülebilir ve tablonun kötüleştiği yanılgısına yol açabilir.
Uygulama tekniği, etkinliği belirleyen en sık gözden kaçan etkendir. Ölçülü doz inhalerlerin yanlış kullanımı yaygındır; ara parça kullanımı ilacın akciğere ulaşan miktarını belirgin biçimde artırır ve ağız içi yan etkileri azaltır. Bu nedenle her vizitte teknik kontrol edilmelidir. İnhale yolun sistemik uygulamaya üstünlüğü, daha düşük dozla daha yüksek yerel etki sağlamasıdır. Grup ayrıca erken doğum eyleminin geçici olarak durdurulmasında kullanılmıştır; bu endikasyonda kullanım süresi kısıtlıdır ve anne kalp yan etkileri nedeniyle yakın izlem gerekir.
Eş anlamlılar
- Bronkodilatör
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.