Diş absesi

Diş absesi (İng. dental abscess), diş ve çevresindeki dokularda irin birikmesiyle seyreden enfeksiyondur.

Etimoloji

Türkçe "diş" sözcüğü ile Latince abscessus kökünden gelen abse teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

Enfeksiyon kaynağına göre iki ana biçim ayrılır ve bu ayrım tedaviyi belirler. Periapikal biçimde kaynak dişin kendisidir; çürük ilerleyerek sinir odacığına ulaşır, pulpa nekroza uğrar ve enfeksiyon kök ucundan çevre kemiğe yayılır. Periodontal biçimde ise kaynak diş etidir; derin cepte biriken bakteriler irinleşmeye yol açar. Bu ayrım önemlidir, çünkü periapikal biçimde diş canlılığını yitirmiştir ve kanal tedavisi ya da çekim gerekir; periodontal biçimde ise diş canlı olabilir ve tedavi cebe yöneliktir.

Klinik tabloda zonklayıcı ağrı, dişe vurmakla artan hassasiyet, çiğnemede rahatsızlık ve yüzde şişlik bulunur. Ağrının sıcakla artıp soğukla azalması, irin birikimini düşündüren tipik bir bulgudur. İrin kendiliğinden bir yol bularak boşaldığında ağrı ani biçimde azalır; bu rahatlama iyileşme sanılır, oysa enfeksiyon sürmektedir. Bu tuzak, hastaların tedaviyi ertelemesinin başlıca nedenidir.

Enfeksiyonun asıl tehlikesi, diş çevresiyle sınırlı kalmayıp yüz ve boyun boşluklarına yayılabilmesidir. Alt azı dişlerinden kaynaklanan enfeksiyonlar, ağız tabanına yayılarak Ludwig anjini tablosuna yol açar; dilin yukarı itilmesi ve ağız tabanının sertleşmesiyle havayolu hızla tıkanabilir. Bu tablo acildir ve havayolunun güvenceye alınması önceliklidir. Üst dişlerden kaynaklanan enfeksiyonlar ise göz çukuruna ve kavernöz sinüse ulaşabilir. Ayrıca enfeksiyon derin boyun boşlukları yoluyla göğüs boşluğuna inerek mediastinit oluşturabilir; bu yayılım ölümcül seyreder.

Uyarıcı bulgular tanınmalıdır: ağzın açılamaması, yutma güçlüğü, salya akıtma, ses değişikliği, boyunda yaygın şişlik ve ateş ivedi değerlendirme gerektirir. Yönetimde temel ilke, kaynağın denetlenmesidir; antibiyotik tek başına iyileştirici değildir ve boşaltma ile diş tedavisi yapılmadıkça yineleme kaçınılmazdır. Bu ilke, gereksiz ve yinelenen antibiyotik kullanımının önlenmesi açısından belirleyicidir. Bakteriler genellikle karışıktır ve anaerop etkinlik kapsanmalıdır. Kalp kapağı hastalığı bulunan seçilmiş hastalarda, girişim öncesi koruyucu antibiyotik verilir.

Eş anlamlılar

• Dental abse
• Diş apsesi

İlgili terimler

• Apse
• Anaerop bakteri
• Mediastinit
• Havayolu yönetimi
• Retrofaringeal apse