Dibukain sayısı
Dibukain sayısı (İng. dibucaine number, DN), plazma bütirilkolinesteraz (psödokolinesteraz) enziminin, lokal anestezik dibukain tarafından standart laboratuvar koşullarında inhibe edilme yüzdesini ifade eden sayıdır; enzimin nicel düzeyini değil nitel (kalıtsal varyant) özelliğini yansıtır ve psödokolinesteraz eksikliğinin ayırıcı tanısında kullanılır.
Etimoloji
Testte inhibitör olarak kullanılan amid tipi lokal anestezik dibukainin (sinkokain) adından türetilmiştir; "sayı", inhibisyon yüzdesinin birimsiz ifadesini belirtir. Test, 1957'de Werner Kalow ve Kurt Genest tarafından tanımlanmış ve farmakogenetiğin kurucu çalışmalarından biri olmuştur.
Klinik bağlam
Dibukain, normal (olağan, "usual") bütirilkolinesterazı in vitro koşullarda güçlü biçimde inhibe ederken, BCHE geninin atipik varyantının kodladığı enzimi çok daha zayıf inhibe eder; bu fark, benzoilkolin substratıyla ve 10⁻⁵ M dibukain varlığında ölçülen aktivite azalması yüzde olarak ifade edilerek sayısallaştırılır. Normal homozigot bireylerde dibukain sayısı yaklaşık 70–80 (enzim %70–80 inhibe olur), atipik homozigotlarda 16–25, heterozigotlarda ise ara değerlerde (yaklaşık 40–60) bulunur; böylece süksinilkolin sonrası uzamış apne yaşayan hastada genotip fenotipik olarak öngörülebilir.[1] Sayının kritik özelliği, enzim miktarından bağımsız olmasıdır: karaciğer hastalığı, gebelik ve plazmaferez gibi edinsel nedenlerle enzim düzeyi düşük ancak dibukain sayısı normal bulunur; buna karşılık atipik varyant taşıyıcısında toplam aktivite normal aralıkta olsa bile sayı düşüktür. Bu nedenle değerlendirme, bütirilkolinesteraz aktivitesinin ölçümüyle birlikte yapılır: düşük aktivite + normal sayı edinsel eksikliği, normal ya da düşük aktivite + düşük sayı kalıtsal atipik varyantı gösterir; florür sayısı ve genetik analiz diğer varyantların (florür dirençli, sessiz, K varyantı) ayrımını tamamlar.[2] Test, süksinilkolin ya da mivakuryum sonrası açıklanamayan uzamış nöromüsküler blok yaşayan hastalarda, transfüzyon ve taze donmuş plazma etkisinin geçmesi için olaydan haftalar sonra istenir; düşük sayı saptanan hastaya tıbbi uyarı belgesi düzenlenmesi ve birinci derece akrabaların taranması önerilir. Günümüzde moleküler genetik analiz varyantları doğrudan tanımlayabilse de, dibukain sayısı ucuzluğu, hızı ve işlevsel bilgiyi doğrudan yansıtması nedeniyle klinik değerini korumaktadır.[3]
Eş anlamlılar
- DN
- Dibukain inhibisyon testi
İlgili terimler
- Psödokolinesteraz eksikliği
- Süksinilkolin
- Farmakogenetik
- Bütirilkolinesteraz
- Nöromüsküler blokerler
- Florür sayısı
Kaynaklar
- ↑ Kalow W, Genest K, A method for the detection of atypical forms of human serum cholinesterase. Determination of dibucaine numbers, Canadian Journal of Biochemistry and Physiology, 1957.
- ↑ Miller RD, Eriksson LI, Fleisher LA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, Elsevier, 2020.
- ↑ Soliday FK, Conley YP, Henker R, Pseudocholinesterase deficiency: a comprehensive review of genetic, acquired, and drug influences, AANA Journal, 2010.