Arteriyel embolizasyon
Arteriyel embolizasyon (İng. arterial embolization), bir atardamarın girişimsel radyolojik yöntemle tıkanmasıdır.
Etimoloji
Yunanca embolos (tıkaç) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
İşlemde, kasık ya da bilek atardamarından girilerek hedef damara kateter ilerletilir; ardından tıkayıcı madde verilir. Kullanılan maddeler arasında sarmal teller, mikroküreler, jelatin sünger, sıvı yapıştırıcılar ve alkol bulunur.[1]
Madde seçimi, tıkanmanın geçici mi kalıcı mı olacağını ve hangi damar düzeyinde gerçekleşeceğini belirler.
Kanama denetimi, en yaygın kullanım alanıdır. Sindirim sistemi kanaması, travmaya bağlı organ yaralanmaları, doğum sonrası kanama, burun kanaması ve hemoptizi bu kapsamdadır.
Travma yönetiminde bu yöntem, dalak ve karaciğer yaralanmalarında organın korunmasını sağlamış ve cerrahi gereksinimini azaltmıştır. Bu, koruyucu yaklaşımın yaygınlaşmasının temel nedenidir.
Doğum sonrası kanamada, rahmin korunmasını sağlayarak doğurganlığı sürdürme olanağı verir.
Tümör tedavisinde kullanılır. Karaciğer tümörlerinde transarteriyel kemoembolizasyon ve radyoembolizasyon uygulanır; tümörün kanlanması kesilirken yüksek derişimde ilaç ya da ışın kaynağı bölgeye ulaştırılır.
Bu yaklaşımın gerekçesi, karaciğer tümörlerinin büyük ölçüde atardamardan, sağlıklı dokunun ise portal venden beslenmesidir; bu ayrım seçiciliği sağlar.
Ameliyat öncesi embolizasyon, kanamalı tümörlerde cerrahi kanamayı azaltmak için kullanılır.
Diğer kullanım alanları rahim miyomları, damar malformasyonları, anevrizmalar, subdural hematomda orta meningeal arter embolizasyonu ve varikoselde uygulanan yöntemlerdir.
Orta meningeal arter embolizasyonu, kronik subdural hematomda yineleme oranını azaltan yeni bir yaklaşımdır.
Alanın en önemli riski, hedef dışı embolizasyondur. Tıkayıcı maddenin istenmeyen damarlara ulaşması, doku iskemisi ve nekrozuna yol açar.
Bu nedenle işlem öncesi ayrıntılı damar haritalaması ve olası kollateral bağlantıların değerlendirilmesi zorunludur.
Post-embolizasyon sendromu sık görülür: ağrı, ateş, bulantı ve halsizlikle seyreder. Enfeksiyondan ayırt edilmesi gerekir; genellikle kendiliğinden düzelir ve destek tedavisiyle yönetilir.
Diğer komplikasyonlar giriş yeri hematomu, damar yaralanması, kontrast nefropatisi ve organ enfarktıdır.
Böbrek işlevi ve kontrast madde riski, işlem öncesi değerlendirilir; yeterli sıvı desteği koruyucudur.
Kanama denetiminde en kritik ilke, dolaşımı bozuk hastada girişimin gecikmemesi ve cerrahi seçeneğin hazır tutulmasıdır; ekipler arası eşgüdüm sonucu belirler.
Eş anlamlılar
- Damar tıkama işlemi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bushberg JT ve ark., The Essential Physics of Medical Imaging, 4. baskı, 2020.