Hepatoselüler karsinom

Hepatoselüler karsinom (İng. hepatocellular carcinoma), karaciğer hücrelerinden köken alan birincil kötü huylu tümördür.

Etimoloji

Yunanca hepar (karaciğer) ve Latince cellula (hücre) sözcükleri ile karsinom teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

Tümör, hemen daima kronik karaciğer hasarı zemininde gelişir. Başlıca risk etkenleri siroz, kronik hepatit B ve hepatit C, alkol kullanımına bağlı karaciğer hastalığı, metabolik ilişkili yağlı karaciğer hastalığı, hemokromatoz ve aflatoksin maruziyetidir.

Hepatit B, siroz gelişmeden de kansere yol açabilen ender örneklerdendir; virüsün genoma katılması bu özelliği açıklar. Bu nedenle hepatit B taşıyıcılarında tarama, siroz olmasa da uygulanır.

Belirtiler geç ortaya çıkar: karın ağrısı, kilo kaybı, halsizlik ve karaciğer büyümesi. Sirozu olan bir hastada durumun açıklanamayan biçimde kötüleşmesi — karın sıvısının artması, ensefalopatinin ortaya çıkması ya da portal hipertansiyon bulgularının ağırlaşması — bu tümörü düşündürmelidir. Bu dekompansasyon, sık gözden kaçan bir ipucudur.

Tarama, alanın en önemli uygulamasıdır. Risk taşıyan hastalarda altı aylık aralıklarla ultrasonografi yapılması, erken evrede yakalanmayı ve küratif tedavi olanağını sağlar. Taramanın atlanması, hastaların tedavi edilemez evrede başvurmasının başlıca nedenidir.

Tanıda, siroz zemininde görülen tipik görüntüleme bulguları — arteriyel fazda belirgin boyanma ve venöz fazda yıkanma — tanı koydurucudur; bu nedenle çoğu olguda biyopsiye gerek kalmaz. Bu, radyolojik bulgunun doku tanısının yerini aldığı ender durumlardandır.

Alfa-fetoprotein tek başına tanı ya da tarama için yeterli değildir; normal olması tümörü dışlamaz, yükselmesi ise iltihabi durumlarda da görülebilir.

Evreleme, yalnızca tümör özelliklerini değil karaciğer işlevini ve hastanın genel durumunu da içerir; bu üçlü değerlendirme, tedavi seçimini belirler. Karaciğer işlevi yetersizse tümör küçük olsa bile cerrahi uygulanamaz.

Tedavi seçenekleri cerrahi rezeksiyon, karaciğer nakli, radyofrekans ablasyon, transarteriyel kemoembolizasyon, ışın tedavisi ve sistemik tedavilerdir. Nakil, hem tümörü hem altta yatan sirozu tedavi eden tek yöntemdir ve belirli ölçütleri karşılayan hastalarda uygulanır.

İleri evrede hedefe yönelik ilaçlar ve bağışıklık tedavisi kullanılır; bağışıklık kontrol noktası engelleyicileri gidişi belirgin biçimde iyileştirmiştir.

Korunmada hepatit B aşılaması en etkili yöntemdir; ayrıca hepatit C tedavisi, alkolün bırakılması ve metabolik risk etkenlerinin yönetimi riski azaltır. Hepatit C iyileştirilse bile sirozu olan hastalarda tarama sürdürülmelidir.

Eş anlamlılar

• Karaciğer kanseri
• HCC

İlgili terimler

• Siroz
• Hepatit B
• Hepatit C
• Karaciğer hastalığı
• Tarama