Hepatit C

Hepatit C (İng. hepatitis C), hepatit C virüsünün yol açtığı, çoğunlukla kronikleşen karaciğer enfeksiyonudur.

Etimoloji

Yunanca hepar (karaciğer) sözcüğü ile iltihabı belirten -itis ekinden oluşur; etkenin tanımlanma sırasına göre C harfini alır.

Klinik bağlam

Etken bir RNA virüsüdür. Bulaş başlıca kan yoluyladır: damar içi madde kullanımı, güvenli olmayan tıbbi uygulamalar, taranmamış kan ürünleri, dövme ve delme işlemleri. Cinsel yolla bulaş seyrektir; anneden bebeğe geçiş olasılığı düşüktür.

Akut enfeksiyon çoğu kez belirtisizdir; bu nedenle tanı genellikle kronik dönemde konur. Olguların büyük bölümünde enfeksiyon kalıcı hale gelir; bu oran, hepatit Bden belirgin biçimde yüksektir.

Kronik enfeksiyon yıllar içinde fibroz, siroz ve hepatoselüler karsinoma ilerleyebilir. İlerlemeyi hızlandıran etkenler alkol kullanımı, obezite, yağlı karaciğer hastalığı, HIV enfeksiyonu ve hepatit B birlikteliğidir.

Karaciğer dışı bulgular da görülür: kriyoglobulinemik vaskülit, membranoproliferatif glomerülonefrit, lenfoproliferatif hastalık, diyabet ve deri bulguları. Açıklanamayan purpura, nöropati ve böbrek bulgularında bu enfeksiyon araştırılmalıdır.

Tanıda önce antikor testi yapılır; pozitiflik geçirilmiş ya da süren enfeksiyonu gösterir. Etkin enfeksiyonun kanıtı, virüs yükünün saptanmasıdır. Bu iki basamağın karıştırılması, en sık yapılan yorum hatasıdır; yalnızca antikor pozitifliğine dayanarak tedavi başlanamaz.

Bir diğer önemli nokta, temas sonrası profilaksinin bulunmamasıdır. Mesleki yaralanma sonrası uygulanacak koruyucu bir tedavi yoktur; yaklaşım izlem ve erken saptanan enfeksiyonun tedavisidir. Bu ayrımın bilinmemesi, hastaların yanlış bilgilendirilmesine yol açar.

Tedavi alanında köklü bir değişim yaşanmıştır. Doğrudan etkili antiviral ilaçlarla, kısa süreli ve iyi tolere edilen şemalarla hastaların büyük çoğunluğunda kalıcı virolojik yanıt — yani iyileşme — sağlanmaktadır. İnterferon temelli eski tedaviler terk edilmiştir.

Tedavi kararında fibroz derecesi, eşlik eden hastalıklar ve ilaç etkileşimleri değerlendirilir. Etkileşimler önemlidir; bazı antiviral şemalar statinler, proton pompası inhibitörü grubu ilaçlar, antiepileptikler ve ritonavir içeren rejimlerle etkileşir.

Kritik bir güvenlik konusu, tedavi sırasında gizli hepatit B enfeksiyonunun yeniden etkinleşebilmesidir; bu nedenle tedavi öncesi hepatit B taraması zorunludur.

İyileşme, karaciğer kanseri riskini azaltır ancak ortadan kaldırmaz; siroz gelişmiş hastalarda tedavi sonrası da düzenli tarama sürdürülmelidir. Bu, sık atlanan bir izlem gerekliliğidir.

Aşısı bulunmadığından korunma, kan yoluyla bulaşın önlenmesine dayanır; zarar azaltma programları etkilidir.

Eş anlamlılar

• HCV enfeksiyonu

İlgili terimler

• Hepatit
• Siroz
• Hepatoselüler karsinom
• Karaciğer hastalığı
• Virüs yükü