Hepatit

Hepatit (İng. hepatitis; Yun. hepar karaciğer), karaciğer dokusunun iltihaplanmasıdır.

Etimoloji

Yunanca hepar (karaciğer) sözcüğüne iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Klinik bağlam

İltihap, karaciğer hücrelerinin hasarına ve karaciğer enzimlerinin kanda yükselmesine yol açar.

Nedenler geniştir: virüsler, alkol, ilaçlar, otoimmün süreçler, metabolik bozukluklar ve kalıtsal hastalıklar.

Süreye göre akut ve kronik biçimler ayrılır; altı aydan uzun süren iltihap kronik kabul edilir. Bu ayrım, hem nedeni hem de sonuçları belirler.

Kronik iltihap fibroz gelişimine, ilerlemesi durumunda siroz ve hepatoselüler karsinoma yol açar.

Viral nedenler arasında A, B, C, D ve E tipleri sayılır. Bulaş yolları farklıdır: A ve E dışkı-ağız yoluyla, B, C ve D kan ve vücut sıvılarıyla bulaşır.

Bu ayrım, korunma stratejilerini belirler. A ve E tipinde temizlik ve güvenli su; B ve C tipinde kan güvenliği ve bariyer önlemleri öne çıkar.

A tipi kronikleşmez; C tipi ise büyük oranda kronikleşir. Bu karşıtlık, izlem gereksinimini belirler.

D tipi yalnızca B tipi varlığında hastalık yapar; birlikteliği daha ağır seyreder.

E tipi gebelerde ağır seyredebilir; bu grup özel dikkat gerektirir.

Klinik tablo değişkendir. Birçok hasta belirtisizdir; belirti veren olgularda halsizlik, iştahsızlık, bulantı, sarılık ve koyu idrar görülür.

Belirtisiz seyir, hastalığın yıllarca fark edilmeden ilerlemesine yol açar; bu nedenle risk gruplarında tarama yapılır.

Laboratuvarda transaminaz yüksekliği temel bulgudur. Yükselmenin örüntüsü nedene işaret eder; alkole bağlı hasarda belirli bir enzim oranı tipiktir.

Ancak enzim düzeyi, karaciğer işlevini göstermez. İşlev, protrombin zamanı, albümin ve bilirubin ile değerlendirilir.

Bu ayrım kritiktir: enzimleri çok yüksek olan hasta iyi durumda olabilirken, enzimleri düşen ama pıhtılaşma bozukluğu derinleşen hastada karaciğer yetmezliği ilerliyor olabilir.

Pıhtılaşma bozukluğu ve bilinç değişikliğinin birlikteliği, akut karaciğer yetmezliğini gösterir ve nakil merkezine yönlendirmeyi gerektirir.

İlaç kaynaklı hepatit sıktır ve her hastada sorgulanmalıdır. Parasetamol aşırı alımı, önlenebilir akut yetmezlik nedenlerinin başında gelir; erken antidot uygulaması sonucu belirler.

Bitkisel ürünler ve takviyeler de sorumlu olabilir; bu ürünler hasta tarafından ilaç sayılmadığından öyküde atlanır.

Otoimmün hepatit, özellikle kadınlarda görülür; otoantikorlar ve yüksek immünglobulin düzeyleriyle tanınır, bağışıklık baskılayıcı tedaviye yanıt verir.

Korunmada aşılama etkilidir; A ve B tipine karşı aşı bulunur. B tipi aşılaması, D tipinden de korur.

Eş anlamlılar

• Karaciğer iltihabı

İlgili terimler

• Karaciğer hastalığı
• Siroz
• Sarılık
• Hepatoselüler karsinom
• Karaciğer yetmezliği