Albümin
Albümin (İng. albumin; Lat. albumen, yumurta akı), karaciğerde üretilen ve plazmada en yüksek derişimde bulunan taşıyıcı proteindir. Onkotik basıncın başlıca belirleyicisidir.
Etimoloji
Latince yumurta akı anlamındaki albumen sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Protein, plazma onkotik basıncının büyük bölümünü oluşturur ve sıvının damar içinde tutulmasını sağlar. Ayrıca bilirubin, kalsiyum, yağ asitleri, hormonlar ve çok sayıda ilacı taşır; antioksidan ve tampon işlevleri de vardır. Yarı ömrü uzundur; bu nedenle akut değişikliklerde beslenme durumunu değil, başka süreçleri yansıtır.[1]
Klinik yorumlamada en önemli kavram, albüminin negatif akut faz proteini olmasıdır. İltihabi durumlarda karaciğerde üretimi azalır, kılcal geçirgenlik artışıyla damar dışına kaçar ve yıkım hızlanır. Bu nedenle kritik hastada, sepsiste, cerrahi sonrası ve kanserde düşük değerler beklenir; bu düşüklük malnütrisyonun göstergesi değildir. Düşük değere bakılarak beslenme desteğinin yeterliliğinin değerlendirilmesi ya da albümin verilerek "beslenme sorununun düzeltilmesi", yaygın ve yanlış bir uygulamadır.
Düşük düzeyin nedenleri dört başlıkta toplanır: üretim azalması — karaciğer hastalığı, iltihabi süreçler — , kayıp artışı — nefrotik sendrom, protein kaybettiren enteropati, geniş yanık — , dağılım değişikliği — kılcal kaçak, aşırı sıvı yüklemesi — ve yetersiz alım. Ödem, düzey belirli bir eşiğin altına indiğinde belirginleşir; ancak ödemin tek nedeni bu değildir.
Düşük düzeyin klinik sonuçları önemlidir. Yüksek oranda proteine bağlanan ilaçların serbest kısmı artar; fenitoin, varfarin, bazı benzodiazepinler ve furosemid bu açıdan dikkat gerektirir. Fenitoin düzeyinin, hipoalbüminemili hastalarda düzeltilmiş olarak yorumlanması gerekir; aksi hâlde toksik düzeydeki bir hasta normal değerlendirilebilir. Benzer biçimde total kalsiyum düzeyi de albümine bağlıdır; bu durumda iyonize kalsiyumun ölçülmesi en güvenilir yaklaşımdır.
Tedavi amaçlı albümin uygulaması, sınırlı endikasyonlara sahiptir. Kanıt düzeyi en yüksek kullanım alanları şunlardır: sirozda geniş hacimli parasentez sonrası dolaşım bozukluğunun önlenmesi, spontan bakteriyel peritonitte böbrek hasarının ve ölüm oranının azaltılması ve hepatorenal sendrom tedavisinde vazokonstriktörlerle birlikte kullanım. Bu üç durumda yarar açıktır ve uygulamanın atlanması sık bir eksikliktir.
Buna karşılık, genel canlandırma sıvısı olarak albüminin kristalloidlere üstünlüğü gösterilmemiştir. Travmatik beyin hasarında ise albümin kullanımının kötü sonuçlarla ilişkili bulunduğu bildirilmiştir ve bu grupta kaçınılır. Yalnızca laboratuvar değerini yükseltmek amacıyla albümin verilmesi yararsızdır; verilen protein hızla damar dışına dağılır ve kalıcı düzelme sağlamaz.
Yüksek değerler çoğunlukla hemokonsantrasyonu — dehidratasyon — yansıtır; gerçek bir üretim artışı söz konusu değildir.
İdrarda albümin atılımının artması, böbrek hasarının erken göstergesidir; diyabet ve hipertansiyonda düzenli taranması, hem böbrek hem kardiyovasküler risk açısından değerlidir. Bu tarama, klinik pratikte sıklıkla atlanır.
Prognostik açıdan düşük düzey, cerrahi sonrası komplikasyon, uzamış yatış ve ölüm oranıyla güçlü biçimde ilişkilidir; ancak bu ilişki nedensel değildir — düzey, altta yatan hastalığın ağırlığının bir göstergesidir. Bu ayrımın yapılması, gereksiz ve maliyetli uygulamaların önüne geçer.
Eş anlamlılar
- Serum albümini
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Marino PL, Marino's The ICU Book, 4. baskı, 2014.