Masif kanama

Masif kanama (İng. massive hemorrhage), kısa sürede vücut kan hacminin önemli bir bölümünün kaybedilmesidir.

Etimoloji

Latince massa (yığın) kökünden gelen masif sıfatı ile kanama sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Tanım genellikle belirli bir sürede verilen kan ürünü miktarına ya da kayıp hızına göre yapılır. Ancak klinik uygulamada asıl belirleyici, kanamanın hızla tanınması ve protokolün gecikmeden başlatılmasıdır.

Başlıca nedenler travma, sindirim sistemi kanaması, doğum sonrası kanama, ameliyat kanaması ve aort hastalıklarıdır.

Erken tanımada en önemli tuzak, kan basıncının uzun süre normal kalabilmesidir. Genç hastalar kaybın önemli bir bölümünü basınç düşmeden telafi eder; taşikardi, soğuk ve soluk uzuvlar, kapiller geri dolum süresinin uzaması ve huzursuzluk tek uyarıdır. Bu nedenle normal basınç güven vermemelidir.

Bir diğer tuzak, beklenen taşikardinin bulunmamasıdır; beta bloker kullananlarda, ileri yaşta ve vagal yanıt nedeniyle nabız yavaş olabilir.

Ayrıca hemoglobin değeri erken saatlerde düşmeyebilir; hücre ve plazma birlikte kaybedildiğinden değer yanıltıcı biçimde normal kalır. Bu, kayıp miktarının hafife alınmasının başlıca nedenidir.

Yönetimin temeli kanamanın durdurulmasıdır; hiçbir kan ürünü, kaynak denetiminin yerini tutmaz. Cerrahi, endoskopik ya da girişimsel radyolojik denetim geciktirilmemelidir.

Günümüz yaklaşımı hasar denetimi canlandırmasıdır. İlkeleri; aşırı kristalloid uygulamasından kaçınmak, erken ve dengeli oranda kan ürünü vermek, kanama durdurulana dek kan basıncını ölçülü tutmak ve ölümcül üçlüyü önlemektir.

Ölümcül üçlü hipotermi, asidoz ve pıhtılaşma bozukluğudur; bu üçlü kırılmadan hiçbir ürün beklenen etkiyi göstermez. Sıvı ve kan ürünlerinin ısıtılması, hasta ısı kaybının önlenmesi temel önlemlerdir.

Traneksamik asit, kanamanın erken döneminde uygulandığında ölüm oranını azaltır; etkinliği zamana bağlıdır ve gecikmiş uygulama yarar sağlamaz, hatta zararlı olabilir.

Masif transfüzyonun kendine özgü sorunları vardır: sitrata bağlı düşük kalsiyum, hiperkalemi, hipotermi ve dilüsyonel pıhtılaşma bozukluğu. Kalsiyum izlemi ve yerine konması sıklıkla atlanan ancak kritik bir basamaktır.

Viskoelastik testler, hangi bileşenin eksik olduğunu göstererek hedefe yönelik tedaviye olanak verir ve gereksiz ürün kullanımını azaltır.

Antikoagülan kullanan hastalarda geri çevirme tedavileri gecikmeden uygulanır; varfarin için protrombin kompleksi konsantresi ile birlikte K vitamini verilmesi zorunludur.

Kurumsal masif kanama protokollerinin bulunması, ürünlerin hızlı ulaştırılmasını ve ekip eşgüdümünü sağlar; bu protokollerin varlığı sonuçları doğrudan iyileştirir.

Eş anlamlılar

• Masif transfüzyon gerektiren kanama

İlgili terimler

• Hipovolemik şok
• Kan ürünleri
• Kan transfüzyonu
• Pıhtılaşma
• Pıhtılaştırıcı