Enfeksiyon kontrolü
Enfeksiyon kontrolü (İng. infection control), sağlık hizmeti sırasında bulaşın önlenmesine yönelik uygulamalar bütünüdür.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Uygulamalar iki basamaklıdır: standart önlemler ve bulaş yoluna göre ek önlemler.[1]
Standart önlemler, tanısı ne olursa olsun her hastaya uygulanır.
Bu ilke kritiktir; bulaşıcı hastalıkların önemli bir bölümü tanı konmadan önce yayılır.
El hijyeni, tüm önlemler arasında en etkili olanıdır.
Alkol bazlı el antiseptikleri, çoğu durumda su ve sabundan daha etkilidir ve daha hızlıdır.
Ancak iki durumda su ve sabun zorunludur; gözle görülür kirlenme ve sporlu bakteri varlığı.
Bu ayrım son derece önemlidir; Clostridioides difficile sporları alkolle ortadan kaldırılamaz.
Bu bilginin eksikliği, salgınların sürmesine yol açar.
El hijyeni uyumu, dünya genelinde düşüktür; bu, önlenebilir enfeksiyonların başlıca nedenidir.
Ek önlemler bulaş yoluna göre belirlenir.
Temas önlemleri, dirençli bakteriler ve ishalli hastalarda uygulanır; eldiven ve önlük kullanılır.
Damlacık önlemleri, grip ve meningokok gibi etkenlerde uygulanır; cerrahi maske yeterlidir.
Solunum önlemleri ise havada asılı kalabilen etkenler için gereklidir.
Bu grupta tüberküloz, kızamık ve suçiçeği bulunur; yüksek filtreli maske ve negatif basınçlı oda gerekir.
Bu üç kategorinin karıştırılması, hem gereksiz izolasyona hem korumasız kalmaya yol açar.
Koruyucu ekipmanın çıkarılma sırası, giyilme sırasından daha kritiktir.
Kirlenmiş ekipmanın yanlış çıkarılması, kendini bulaştırmanın en sık nedenidir.
Damar yolu enfeksiyonlarının önlenmesinde paket uygulamalar etkilidir.
Bu paketler el hijyeni, geniş steril örtü, uygun cilt antisepsisi, uygun bölge seçimi ve gereksiz kateterin çekilmesini kapsar.
Bu yaklaşım, kateter enfeksiyonlarını belirgin biçimde azaltmıştır.
Aynı ilke, sonda ve ventilatör ilişkili enfeksiyonlar için de geçerlidir.
En etkili önlem, gereksiz araçların erken çıkarılmasıdır; her araç bir enfeksiyon kapısıdır.
Antibiyotik yönetimi, direnç gelişimini yavaşlatmanın temelidir.
Aşılama, sağlık çalışanları için hem kişisel korunma hem hasta güvenliği aracıdır.
Sürveyans ve geri bildirim, uygulamaların sürdürülebilirliğini sağlar.
Eş anlamlılar
- Enfeksiyon önleme
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.