Meningokok

Meningokok (İng. Neisseria meningitidis), menenjit ve yaygın kan dolaşımı enfeksiyonuna yol açan gram negatif diplokoktur.

Etimoloji

Yunanca meninx (zar) ve kokkos (tane) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Bakteri, insanın geniz florasında taşınabilir; taşıyıcıların yalnızca küçük bir bölümünde hastalık gelişir.

Bulaş, solunum damlacıkları ve yakın temasla gerçekleşir; kapalı topluluklarda salgın yapar.

Bakterinin kapsülü, temel virülans etkenidir ve serogrupların ayrımını sağlar.

Aşı stratejileri bu serogruplara dayanır; bölgeler arasında dağılım farklıdır.

Hastalığın en belirgin özelliği, olağanüstü hızlı ilerlemesidir.

Sağlıklı bir genç, saatler içinde ölümcül duruma gelebilir; bu hız, hastalığı diğer enfeksiyonlardan ayırır.

Bu nedenle kuşku durumunda tedavi, incelemeler beklenmeden başlatılmalıdır.

Bu kural, alanın en önemli uygulama ilkesidir.

Klinik tabloda ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve döküntü görülür.

Döküntü, bası ile solmayan peteşi ve purpura biçimindedir; hızla yayılır ve birleşir.

Ateşle birlikte solmayan döküntü, kanıtlanana kadar bu enfeksiyon sayılmalıdır.

Bu birliktelik, en değerli tanısal işarettir ve acil tedavi gerektirir.

Ancak erken saatlerde döküntü bulunmayabilir; yokluğu tanıyı dışlamaz.

Erken dönemde bacak ağrısı, ellerde ve ayaklarda soğukluk ile deride benek benek renk değişikliği görülebilir.

Bu üçlü, klasik menenjit bulgularından önce ortaya çıkar; erken tanının anahtarıdır.

Bu bulguların bilinmemesi, ilk başvurunun viral hastalık sanılarak geri çevrilmesine yol açar.

Waterhouse-Friderichsen sendromunda adrenal bezlere kanama olur; ağır şok ve adrenal yetmezlik gelişir.

Bu tabloya yaygın damar içi pıhtılaşma eşlik eder ve uzuv kayıplarına yol açabilir.

Kompleman sisteminin son ögelerinde eksikliği olanlarda yineleyen enfeksiyon görülür.

Bu nedenle yineleyen olgularda kompleman değerlendirmesi yapılmalıdır.

Aynı risk, kompleman yolağını engelleyen ilaçları kullananlarda da bulunur; bu hastalar aşılanmalıdır.

Temaslılara koruyucu antibiyotik verilmesi zorunludur ve gecikmeden uygulanmalıdır.

Bu uygulama ev halkını, yakın temaslıları ve ağız içi salgıya maruz kalan sağlık çalışanlarını kapsar.

Hastalık bildirimi zorunludur; aşılama, korunmanın temelidir.

Eş anlamlılar

• Neisseria meningitidis

İlgili terimler

• Bakteriyel menenjit
• Peteşi
• Sepsis
• Aşı
• Purpura