Febril nötropeni
Febril nötropeni (İng. febrile neutropenia; Lat. febris "ateş" + neuter "yansız" + Yun. penia "azlık"), ağır nötropenisi olan hastada (mutlak nötrofil sayısı <500/µL ya da 48 saat içinde bu düzeye düşmesi beklenen) tek ölçümde ≥38,3 °C ya da en az bir saat süreyle ≥38,0 °C ateş saptanmasıdır; bağışıklığın en önemli hücresel savunmasının yokluğunda gelişen bu tablo, saatler içinde sepsise ilerleyebilen onkolojik acildir.
Etimoloji
Latince febris (ateş) sözcüğünden türeyen febril ile neutropenia (nötropeni maddesine bakınız) sözcüklerinin birleşiminden oluşur; Türkçe klinik dilde "ateşli nötropeni" karşılığı da kullanılır.
Klinik bağlam
Febril nötropeni en sık sitotoksik kemoterapinin komplikasyonudur ve solid tümör kemoterapisi alanların %10–50'sinde, hematolojik malignite tedavisi görenlerin %80'inden fazlasında en az bir kez gelişir; klinik önemi, nötrofil yanıtının yokluğunda enfeksiyon bulgularının silinmesi ve ateşin çoğunlukla tek uyarı olmasıdır — olguların ancak %20–30'unda klinik odak, %10–25'inde bakteriyemi belgelenebilir, ancak belgelenememesi enfeksiyonu dışlamaz ve tüm olgular enfeksiyon gibi tedavi edilir.[1] Değerlendirme hızlı ve sistematiktir: odak muayenesi (mukozit, perianal bölge — tuşe rektal ve rektal ateş ölçümünden kaçınılır —, santral venöz kateter giriş yeri, akciğerler, cilt), eş zamanlı periferik ve kateter lümeninden kan kültürleri, odak örnekleri, tam kan sayımı, böbrek-karaciğer testleri ve klinik gerektirdiğinde görüntüleme; tanısal işlemler tedaviyi geciktirmemelidir. Tedavinin altın kuralı zamandır: başvurudan sonraki ilk bir saat içinde antipsödomonal geniş spektrumlu beta-laktam monoterapisi (piperasilin-tazobaktam, sefepim ya da karbapenem) başlanır; vankomisin rutin eklenmez ve kateter ilişkili enfeksiyon şüphesi, cilt-yumuşak doku enfeksiyonu, pnömoni ya da hemodinamik instabiliteyle sınırlıdır; dirençli mikroorganizma kolonizasyonu ve yerel epidemiyoloji kapsamı yönlendirir; 4–7 gün süren ateş ve nötropenide ya da yüksek riskli uzamış nötropenide ampirik antifungal (kaspofungin, lipozomal amfoterisin B) eklenir.[2] Risk katmanlaması yönetimi bireyselleştirir: MASCC skoru (≥21 düşük risk) ve CISNE, kısa süreli nötropeni beklenen, stabil, komorbiditesiz solid tümör hastalarını tanımlar; bu seçilmiş grup oral florokinolon + amoksisilin-klavulanat ile ve yakın izlem güvencesiyle ayaktan tedavi edilebilirken, yüksek riskli hastalar (beklenen nötropeni >7 gün, hemodinamik bozukluk, mukozit, organ yetmezliği, hematolojik malignite) yatırılarak parenteral tedavi alır.[3] Tedavi süresi, ateşin düşmesi, kültür sonuçları ve nötrofil toparlanmasıyla belirlenir: belgelenmiş enfeksiyonda etkene ve odağa uygun süre tamamlanır; açıklanamayan ateşte hasta afebril ve stabilse nötrofil >500/µL olana dek ya da seçilmiş olgularda toparlanma beklenmeden basamaklandırılarak sürdürülür. Hemodinamik bozulma, hipoksemi ve organ disfonksiyonu gelişen hastalar septik şok ilkeleriyle yoğun bakımda yönetilir; granülosit koloni uyarıcı faktör tedavi amaçlı rutin önerilmez, yüksek riskli rejimlerde birincil profilaksi olarak febril nötropeni sıklığını azaltır. Mortalite risk grubuna göre %5–20 arasında değişir ve ilk antibiyotiğe kadar geçen sürenin uzaması kötü sonlanımın bağımsız belirleyicisidir; bu nedenle kemoterapi alan her hastanın ateş durumunda gecikmeden başvurması yönünde eğitimi, korunmanın en basit ve en etkili bileşenidir.[4]
Eş anlamlılar
- Ateşli nötropeni
- Nötropenik ateş
- FEN (klinik kısaltma)
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Freifeld AG, Bow EJ, Sepkowitz KA ve ark., Clinical Practice Guideline for the Use of Antimicrobial Agents in Neutropenic Patients with Cancer: 2010 Update by the Infectious Diseases Society of America, Clinical Infectious Diseases, 2011.
- ↑ Klastersky J, de Naurois J, Rolston K ve ark., Management of febrile neutropaenia: ESMO Clinical Practice Guidelines, Annals of Oncology, 2016.
- ↑ Taplitz RA, Kennedy EB, Bow EJ ve ark., Outpatient Management of Fever and Neutropenia in Adults Treated for Malignancy: American Society of Clinical Oncology and Infectious Diseases Society of America Clinical Practice Guideline Update, Journal of Clinical Oncology, 2018.
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.