Nötrofil
Nötrofil (İng. neutrophil; Lat. neuter "hiçbiri, yansız" + Yun. philein "sevmek"), kemik iliğinde üretilen, periferik kandaki lökositlerin %50–70'ini oluşturan, çok loblu (segmentli) çekirdeği ve asidik ile bazik boyaların hiçbirini güçlü tutmayan soluk pembe granülleriyle tanınan granülosittir; bakteriyel ve mantar enfeksiyonlarına karşı doğal bağışıklığın ilk basamak efektör hücresidir.
Etimoloji
Latince neuter (ikisinden hiçbiri, yansız) ve Yunanca philein (sevmek) sözcüklerinden türetilmiştir; hücre, granüllerinin ne asidik eozini ne bazik boyaları tercih etmemesi nedeniyle Paul Ehrlich'in boyanma temelli sınıflamasında "nötr seven" olarak adlandırılmış ve eozinofil ile bazofilin yanında üçlüyü tamamlamıştır.
Klinik bağlam
Nötrofiller kemik iliğinde granülosit koloni uyarıcı faktörün (G-CSF) sürüklediği bir olgunlaşma dizisiyle (miyeloblast → promiyelosit → miyelosit → metamiyelosit → çomak → segmentli) üretilir; dolaşımdaki ömürleri saatlerle sınırlıdır ve iliğin büyük rezervi, enfeksiyonda sayının saatler içinde katlanmasına olanak tanır. Enfeksiyon bölgesine kemokin eğimiyle göç eder (marjinasyon, yuvarlanma, adezyon, transmigrasyon); mikroorganizmaları fagositozla yutar ve iki mekanizmayla öldürür: NADPH oksidazın ürettiği reaktif oksijen türleriyle oksidatif patlama ve granüllerdeki proteazlar (miyeloperoksidaz, elastaz, defensinler, laktoferrin); ayrıca kromatin ve granül proteinlerinden örülen hücre dışı tuzaklar (NET'ler) salarak patojenleri yakalar; bu tuzaklar tromboz ve otoimmüniteyle de ilişkilendirilmiştir. Ölü nötrofillerin birikimi irinin ana bileşenidir ve apse oluşumunun hücresel temelidir.[1] Nötrofili (mutlak sayı >7.700/µL) en sık bakteriyel enfeksiyon, inflamasyon, stres, kortikosteroid etkisi ve sigaraya bağlıdır; sola kayma (çomak ve genç formların artışı) ile toksik granülasyon enfeksiyonu destekler; miyeloproliferatif neoplaziler ve lösemoid reaksiyon ayırıcı tanıda yer alır. Nötropeni (mutlak sayı <1.500/µL; ağır form <500/µL) ise kemoterapi başta olmak üzere ilaçlara, viral enfeksiyonlara, otoimmün mekanizmalara, hematolojik hastalıklara ve konjenital nedenlere bağlıdır; ağır nötropenide enfeksiyon riski katlanarak artar ve febril nötropeni, kültürler alındıktan sonra bir saat içinde geniş spektrumlu antibiyotik başlanmasını gerektiren onkolojik acildir; G-CSF (filgrastim), yüksek riskli kemoterapi rejimlerinde profilaktik kullanılır.[2][3] Nötrofil işlev bozuklukları nadir ancak öğreticidir: kronik granülomatöz hastalıkta NADPH oksidaz kusuru katalaz pozitif mikroorganizmalarla tekrarlayan enfeksiyonlara, lökosit adezyon eksikliğinde göç kusuru irinsiz enfeksiyonlara yol açar. Yoğun bakımda nötrofil/lenfosit oranı, sepsis ve inflamasyonun pratik bir göstergesi olarak kullanılır; bakteriyemi ve apse süreçlerinde nötrofil yanıtı klinik seyrin belirleyicilerindendir.
Eş anlamlılar
- Nötrofil granülosit
- Polimorfonükleer lökosit (PMN; segmentli çekirdeğe gönderme)
- Segmentli nötrofil (olgun form için)
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Abbas AK, Lichtman AH, Pillai S, Cellular and Molecular Immunology, 10. baskı, Elsevier, 2022.
- ↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
- ↑ Taplitz RA, Kennedy EB, Bow EJ ve ark., Outpatient Management of Fever and Neutropenia in Adults Treated for Malignancy: American Society of Clinical Oncology and Infectious Diseases Society of America Clinical Practice Guideline Update, Journal of Clinical Oncology, 2018.