Fetal duruş

Fetal duruş (İng. fetal presentation), doğum sırasında fetüsün doğum kanalına hangi bölümüyle geldiğini anlatan terimdir.

Etimoloji

Latince fetus (dölüt) sözcüğüyle oluşturulmuş tanımlayıcı bir terimdir; prezentasyon olarak da anılır.

Klinik bağlam

Değerlendirmede birbirinden ayrı üç kavram kullanılır ve karıştırılmamaları gerekir: duruş, fetüsün hangi bölümünün önde geldiğini; pozisyon, bu bölümün annenin leğen kemiğine göre yönünü; eğim ise başın bükülü mü uzatılmış mı olduğunu gösterir. Doğumların büyük çoğunluğu baş gelişidir ve başın tam bükülü olduğu verteks duruşu en uygun olanıdır; bu konumda doğum kanalına sunulan çap en küçüktür.

Başın bükülme derecesi, doğumun gerçekleşip gerçekleşemeyeceğini belirler. Baş kısmen geriye uzatıldığında alın gelişi oluşur; bu ara konumda sunulan çap en büyük değere ulaşır ve zamanında doğmuş normal ağırlıktaki bebekte vajinal doğum gerçekleşemez. Baş tümüyle uzatıldığında ise yüz gelişi ortaya çıkar; burada çene ön konumdaysa doğum mümkündür, çene arkada ise değildir. Bu ayrımlar, doğum mekaniğinin temel ilkesini gösterir: belirleyici olan bölümün adı değil, sunulan çaptır.

Makat gelişi, baş dışı duruşların en sık biçimidir ve gebelik ilerledikçe sıklığı azalır. Erken doğum, çoğul gebelik, plasenta previa, rahim anomalileri, aşırı ya da az amniyon sıvısı ve fetal anomaliler yatkınlık oluşturur. Bu nedenle makat gelişi saptandığında altta yatan neden araştırılmalıdır. Belirli haftadan sonra sürüyorsa dıştan çevirme girişimi denenebilir; başarısız olduğunda doğum yöntemi kararı, deneyim ve olanaklar göz önüne alınarak verilir. Enine duruşta vajinal doğum olanaksızdır ve sezaryen gerekir.

Klinik açıdan en kritik durum, göbek kordonunun önde gelmesidir. Baş yerleşmeden zarların açılması, kordonun aşağı kayarak sıkışmasına yol açabilir; bu tablo ivedi sezaryen gerektiren bir acildir. Bu nedenle amniyotomi öncesi başın leğen girişine oturmuş olduğu doğrulanmalıdır. Duruş, üçüncü üç aylık dönemde Leopold manevralarıyla değerlendirilir ve ultrasonografiyle doğrulanır. Doğum eyleminin ilerlemediği her durumda duruş bozukluğu araştırılmalı; doğumun zorlanması uterus yırtılması ve fetal sıkıntıya yol açabileceğinden kaçınılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Prezentasyon
• Geliş

İlgili terimler

• Doğum
• Makat geliş
• Alın geliş
• Amniotomi
• Sezaryen