Makat geliş

Makat geliş (İng. breech presentation), doğumda fetüsün baş yerine makat ya da ayaklarıyla doğum kanalına geldiği duruştur.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıp dilinde makat prezentasyonu olarak geçer.

Klinik bağlam

Duruş, gebelik ilerledikçe seyrekleşir; erken haftalarda sık görülürken zamanında doğumlarda azınlıkta kalır. Üç biçimi vardır: kalçalar bükülü ve dizler gergin olan saf makat geliş, dizlerin de bükülü olduğu tam makat geliş ve bir ya da iki ayağın önde geldiği ayak gelişi. Bu ayrım klinik açıdan belirleyicidir; ayak gelişinde göbek kordonunun sarkma riski belirgin biçimde yüksektir ve vajinal doğum uygun değildir.

Duruşun sürmesi, altta yatan bir nedenin göstergesi olabilir; bu nedenle saptandığında araştırma yapılmalıdır. Erken doğum, çoğul gebelik, plasenta previa, rahim anomalileri, miyomlar, aşırı ya da az amniyon sıvısı ve fetal anomaliler yatkınlık oluşturur. Ayrıca kalça displazisi bu bebeklerde sık görülür; bu nedenle makat gelişle doğan her bebekte kalça ultrasonografisi ile tarama yapılması standart uygulamadır ve bu adım sıklıkla atlanır.

Belirli haftadan sonra duruş sürüyorsa dıştan çevirme girişimi gündeme gelir; işlem, uygun koşullarda ve izlem altında yapıldığında güvenlidir ve sezaryen oranını azaltır. Rh negatif annelerde işlem sonrası anti-D immünglobulin uygulanmalıdır. Başarısız olduğunda doğum yöntemi kararı verilir; büyük çalışmaların ardından planlı sezaryen yaygın uygulama haline gelmiştir. Buna karşın seçilmiş olgularda ve deneyimli ekiplerle vajinal doğum sürdürülmektedir.

Vajinal makat doğumunun en kritik yanı, başın en son doğmasıdır. Baş dışındaki bölümler doğduktan sonra göbek kordonu basıya uğrar ve zaman sınırlı hale gelir; ayrıca gövde geçtiği halde başın takılması yaşamsal bir sorundur. Bu nedenle doğumun deneyimli ellerde ve acil sezaryen olanağının bulunduğu ortamda yürütülmesi zorunludur. Erken doğumlarda ve düşük doğum ağırlığında baş, gövdeye göre orantısız büyük olduğundan bu risk artar. Doğum sonrası bebekte kalça displazisi, brakiyal pleksus yaralanması ve travma bulguları yönünden değerlendirme yapılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Makat prezentasyonu
• Ters geliş

İlgili terimler

• Fetal duruş
• Sezaryen
• Doğum
• Anti-D immünglobulin
• Alın geliş