Florür
Florür (İng. fluoride), diş çürüğünün önlenmesinde kullanılan, florun iyon biçimidir.
Etimoloji
Latince fluere (akmak) fiilinden türeyen flor elementinin adından gelir.
Klinik bağlam
Koruyucu etkisi üç düzenekle açıklanır ve bunların hangisinin baskın olduğu, kullanım biçimini belirler.[1] Birincisi, mineden çözünen mineralin yeniden yerleşmesini hızlandırmasıdır. İkincisi, oluşan yeni mineralin asitlere daha dayanıklı olmasıdır. Üçüncüsü, plak bakterilerinin asit üretimini azaltmasıdır. Bu düzeneklerin tümü, iyonun diş yüzeyinde bulunmasına dayanır; bu nedenle güncel anlayışta yerel etki, sistemik alımdan çok daha önemlidir.
Bu değişikliğin uygulamadaki karşılığı belirgindir. Geçmişte çocuklara sistemik florür desteği yaygın biçimde verilirken, günümüzde öncelik florürlü diş macunuyla düzenli fırçalamadır. Fırçalama sonrası ağzın bol suyla çalkalanmaması, iyonun diş yüzeyinde kalmasını sağlar ve etkinliği artırır; bu basit öneri sıklıkla atlanır. Yüksek çürük riski taşıyan kişilerde yüksek derişimli macunlar, vernikler ve jeller uygulanır. Vernik uygulaması, çocuklarda etkinliği kanıtlanmış koruyucu bir yöntemdir.
Doz güvenliği, özellikle küçük çocuklarda önem taşır. Dişlerin oluştuğu dönemde aşırı alım florozise yol açar; bu nedenle altı yaş altındaki çocuklarda macun miktarı yaşa uygun biçimde sınırlandırılmalı ve tükürme öğretilmelidir. Buna karşın florürden tümüyle kaçınmak, çürük riskini belirgin biçimde artırdığından önerilmez; hedef, uygun dozda kullanımdır. İçme suyunun florür düzeyi bölgelere göre değişir ve ek destek kararı bu düzey bilinmeden verilmemelidir.
Akut zehirlenme, yüksek miktarda florür içeren ürünün yutulmasıyla ortaya çıkar ve çocuklarda görülür. Bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishalle başlar; ağır olgularda kalsiyum düzeyinin düşmesine bağlı kas kasılmaları, ritim bozuklukları ve nöbetler gelişir. Bu nedenle florür içeren ürünler çocukların erişemeyeceği yerlerde saklanmalıdır. Kronik ve çok yüksek alımda iskelet florozisi gelişir; eklem ağrısı, hareket kısıtlılığı ve kemik değişiklikleriyle seyreder ve endemik bölgelerde su kaynağının düzenlenmesini gerektirir.
Eş anlamlılar
- Flor iyonu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Newman MG ve ark., Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13. baskı, 2019.