Florozis
Florozis (İng. fluorosis), gelişim döneminde aşırı florür alınmasına bağlı olarak diş minesinde ve ileri düzeyde kemikte ortaya çıkan yapısal bozukluktur.
Etimoloji
Florür sözcüğüne durum belirten -ozis eki getirilerek türetilmiştir.
Klinik bağlam
Diş florozisi, yalnızca minenin oluştuğu dönemde, yani dişler sürmeden önceki yıllarda aşırı alım olduğunda gelişir.[1] Bu zamanlama kuralı belirleyicidir: dişler sürdükten sonra alınan florür, o dişlerde florozise yol açmaz. Aşırı florür, mine oluşturan hücrelerin işlevini bozar ve mineralleşme düzensizleşir; sonuçta mine daha gözenekli hale gelir. Hafif biçimlerde beyaz opak çizgiler ve lekeler, ağır biçimlerde kahverengi renk değişikliği ve yüzey düzensizlikleri görülür.
Bulguların simetrik ve karşılıklı dişlerde benzer olması, ayırıcı tanının anahtarıdır; bu dağılım sistemik bir etkiyi gösterir. Buna karşın travma, enfeksiyon ya da beslenme sorunlarına bağlı mine kusurları düzensiz dağılır ve yalnızca o dönemde gelişen dişleri tutar. Amelogenezis imperfektada ise tüm dişler, hem süt hem kalıcı dizide etkilenir ve aile öyküsü bulunur. Bu ayrımların yapılması, gereksiz araştırmaların önlenmesini ve doğru danışmanlığın verilmesini sağlar.
Kaynakların bilinmesi korunmanın temelidir. İçme suyundaki doğal florür düzeyi, bazı bölgelerde yüksektir ve ülkemizde de endemik alanlar bulunmaktadır. Diğer kaynaklar florürlü diş macununun yutulması, florür destekleri ve bazı çaylardır. Küçük çocuklarda macun kullanımının yaşa uygun miktarda sınırlandırılması ve tükürmenin öğretilmesi, en etkili önlemdir. Bu nedenle altı yaş altındaki çocuklarda macun kullanımı yetişkin gözetiminde olmalıdır.
Değerlendirmede risk ile yararın dengelenmesi gerekir; florür, diş çürüğünü önlemede en etkili yöntemlerden biridir ve hafif florozis çoğunlukla estetik bir sorundur, dişin dayanıklılığını azaltmaz. Bu nedenle florür kullanımının tümüyle bırakılması önerilmez; uygun dozda kullanım hedeflenir. İskelet florozisi ise uzun süreli ve çok yüksek alımda ortaya çıkar; eklem ağrısı, hareket kısıtlılığı, kemik yoğunluğunda artış ve ileri olgularda omurga tutulumuna bağlı nörolojik bulgularla seyreder. Endemik bölgelerde su kaynağının değiştirilmesi ya da arıtılması temel çözümdür.
Eş anlamlılar
- Diş florozisi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Newman MG ve ark., Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13. baskı, 2019.