Herpes

Herpes (İng. herpes; Yun. herpein sürünmek), herpes virüs ailesinin yol açtığı, kabarcıklı deri ve mukoza lezyonlarıyla giden enfeksiyonların ortak adıdır.

Etimoloji

Yunanca herpein (sürünmek, yayılmak) fiilinden türetilmiştir; lezyonların yayılma biçimine gönderme yapar.

Klinik bağlam

Ailenin ortak özelliği, ilk enfeksiyondan sonra sinir gangliyonlarında ömür boyu gizli kalması ve bağışıklığın zayıfladığı dönemlerde yeniden etkinleşmesidir. Bu latans özelliği, hastalığın niçin yinelediğini ve tedavinin virüsü vücuttan tümüyle temizleyemediğini açıklar. Tip 1 çoğunlukla ağız çevresi, tip 2 ise üreme organları enfeksiyonlarıyla ilişkilidir; ancak bu ayrım kesin değildir ve her iki tip de her iki bölgede görülebilir.

İlk enfeksiyon çocuklukta genellikle yaygın ağız içi tutulumla seyreder; ateş, yaygın diş eti iltihabı ve ağrılı ülserler görülür ve çocuk beslenemeyebilir. Yinelemelerde ise lezyonlar sınırlıdır ve dudak kenarında görülür; kabarcıklardan önce yanma ve karıncalanma hissi bulunur. Bu öncü dönemde başlanan antiviral tedavi en yüksek yararı sağlar; lezyonlar kabuklandıktan sonra başlanan tedavi süreci belirgin biçimde değiştirmez. Bu nedenle yineleyen enfeksiyonu olan hastaya ilaç önceden verilerek, belirti başlar başlamaz kullanması öğretilir.

Ağır ve acil tablolar bilinmelidir. Herpes ensefaliti, temporal lobları tutar; ateş, bilinç değişikliği, davranış bozukluğu ve nöbetle seyreder ve tedavi edilmediğinde ölümcüldür. Bu tabloda antiviral tedavi, doğrulayıcı test sonuçları beklenmeden başlanmalıdır; gecikme kalıcı nörolojik hasarla sonuçlanır. Yenidoğan enfeksiyonu, doğum sırasında bulaşla gelişir ve yaygın hastalık ile ensefalite yol açar; annede aktif genital lezyon varlığında sezaryen düşünülür. Gözde tutulum, dallanan tipte kornea ülseri oluşturur; bu tabloda kortikosteroidli damla verilmesi körlüğe yol açabilir ve mutlak sakıncalıdır.

Ayırıcı tanıda diğer aile üyeleri yer alır. Suçiçeği virüsü, yeniden etkinleştiğinde tek taraflı ve dermatom boyunca yerleşen zonayı oluşturur; göz çevresi tutulumunda görme tehlikededir. Egzaması bulunan kişilerde yaygın deri tutulumu ağır seyreder. Atopik dermatitli hastada ani kötüleşme ve yaygın kabarcık, bu tabloyu düşündürmeli ve acil tedavi edilmelidir. Bulaş, lezyon bulunmadığı dönemlerde de gerçekleşebilir; bu bilgi, hastanın bilgilendirilmesinde belirleyicidir.

Eş anlamlılar

• Uçuk

İlgili terimler

• Zona
• Ensefalit
• Ağız ülseri
• Antiviral
• Atopik dermatit