Keratinosit
Keratinosit (İng. keratinocyte), epidermisin baskın hücresi olup keratin üreterek derinin koruyucu engelini oluşturan hücredir.
Etimoloji
Yunanca keras (boynuz) ve kytos (hücre) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Hücreler, epidermisin taban tabakasında bölünür ve yukarı doğru ilerlerken olgunlaşır; keratinle dolar, çekirdeklerini yitirir ve en dışta ölü hücrelerden oluşan boynuzsu tabakayı oluşturur.[1] Bu yolculuk yaklaşık dört hafta sürer. Sedef hastalığında süre birkaç güne indiğinden hücreler olgunlaşamadan yüzeye ulaşır; çekirdeklerini koruyarak biriken bu hücreler, hastalığın tipik kalın ve gümüşi pullanmasını oluşturur. Bu düzenek, tedavide hücre çoğalmasının niçin hedeflendiğini açıklar.
Hücrelerin oluşturduğu engel, tuğla ve harç düzenine benzetilir; hücreler tuğlaları, aralarındaki lipit tabakası harcı oluşturur. Atopik dermatitte bu yapıyı oluşturan filaggrin proteinindeki kusur nedeniyle engel bozulur; su kaybı artar, alerjenler kolayca içeri girer ve iltihabi yanıt başlar. Bu nedenle nemlendirici kullanımı bu hastalıkta konfor önlemi değil, engeli onaran temel tedavidir. Aynı ilke, deri bakımının genel çerçevesini belirler.
Hücreler yalnızca yapısal görev üstlenmez; bağışıklık yanıtında etkin rol oynar. Zedelendiklerinde sitokin ve antimikrobiyal peptit salgılayarak iltihabi süreci başlatır ve yönlendirirler. Bu nedenle deri, edilgen bir örtü değil, etkin bir bağışıklık organı olarak değerlendirilir. Mor ötesi ışın bu hücrelerde DNA hasarı oluşturur; onarılamayan hasar, aktinik keratoz ve skuamöz hücreli karsinom gelişimine yol açar. Bazal hücreli karsinom da taban tabakasındaki hücrelerden kaynaklanır.
Yara iyileşmesinde hücrelerin göçü belirleyicidir; yara kenarlarından çoğalarak yüzeyi kapatırlar. Nemli ortamın bu göçü hızlandırdığı gösterilmiştir; bu bulgu, güncel yara bakımında yaranın kurutulmaması ilkesinin temelidir. Kortikosteroidler, kemoterapi ve ışın tedavisi bu süreci baskılayarak iyileşmeyi geciktirir. Ayrıca hücrelerin birbirine tutunmasını sağlayan bağlantı yapıları, pemfigus gibi otoimmün hastalıklarda hedef alınır; bağlantıların bozulması yüzeyel kabarcık ve erozyonlarla giden ağır tablolara yol açar.
Eş anlamlılar
- Epidermal hücre
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bolognia JL ve ark., Dermatology, 4. baskı, 2018.