Skuamöz hücreli karsinom
Skuamöz hücreli karsinom (İng. squamous cell carcinoma; Lat. squama pul), çok katlı yassı epitelden kaynaklanan kötü huylu tümördür.
Etimoloji
Latince squama (pul, yassı örtü) sözcüğünden türetilmiştir; Türkçede yassı hücreli karsinom da denir.
Klinik bağlam
Tümör, yassı epitelle örtülü her bölgeden kaynaklanabilir: deri, ağız boşluğu, yutak, gırtlak, yemek borusu, rahim ağzı, anüs ve akciğer.[1] Ortak özelliği, çoğu bölgede tanımlanmış bir öncü lezyondan gelişmesidir; deride aktinik keratoz, ağızda lökoplaki ve eritroplaki, rahim ağzında displazi bu kapsamdadır. Bu özellik, hastalığın önlenebilir ve erken yakalanabilir olmasının temelidir ve tarama programlarının gerekçesini oluşturur.
Risk etkenleri bölgeye göre değişir ve öykü almayı yönlendirir. Deride uzun süreli güneş maruziyeti ve bağışıklık baskılanması; ağız, gırtlak ve yemek borusunda tütün ile alkolün birlikte kullanımı belirleyicidir ve bu ikisi birlikte bulunduğunda risk çarpımsal biçimde artar. Rahim ağzı, anüs ve ağız arka bölgesinde insan papilloma virüsü sorumludur; virüsle ilişkili baş boyun tümörleri daha genç yaşta görülür ve tedaviye yanıtı belirgin biçimde daha iyidir, bu nedenle ayrı bir grup olarak değerlendirilir.
Klinik açıdan en önemli özellik, iyileşmeyen lezyon kavramıdır. Üç haftadan uzun süren, tedaviye yanıt vermeyen ülser ya da yara, aksi kanıtlanana dek kötü huylu kabul edilmelidir. Ağız içi lezyonların çoğu kez ağrısız olması ve deri lezyonlarının basit yara sanılması, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir. Ses kısıklığının üç haftadan uzun sürmesi, yutma güçlüğünün ilerleyici olması ve boyunda büyüyen kitle uyarıcı bulgulardır. Tanı biyopsiyle konur; klinik olarak kuşkulu her lezyon histopatolojik olarak doğrulanmalıdır.
Yayılım, öncelikle bölgesel lenf düğümlerine olur ve bu, evrelemenin merkezindedir; lenf düğümü tutulumu sağkalımı en çok etkileyen etkendir. Deride gelişen biçim genellikle iyi seyirlidir ve cerrahiyle tedavi edilir; buna karşın dudak, kulak ve mukoza kaynaklı olanlar ile bağışıklığı baskılanmış hastalardaki lezyonlar daha yüksek risk taşır. Organ nakli alıcılarında sıklık kat kat artar ve düzenli deri muayenesi zorunludur. Tedavi cerrahi, ışın tedavisi ve sistemik tedavinin evreye göre birleştirilmesine dayanır; korunmada güneş koruması, tütün ile alkolün bırakılması ve virüs aşılaması etkilidir.
Eş anlamlılar
- Yassı hücreli karsinom
- Epidermoid karsinom
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kumar V ve ark., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10. baskı, 2020.