Lökoplaki
Lökoplaki (İng. leukoplakia; Yun. leukos beyaz, plax plak), ağız mukozasında silinmeyen ve başka bir hastalıkla açıklanamayan beyaz plaktır.
Etimoloji
Yunanca leukos (beyaz) ve plax (plak, levha) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tanım bir dışlama tanımıdır; beyaz görünümlü diğer tabloların dışlanmasını gerektirir.[1] Ağız içi mantar enfeksiyonunda plak kazınarak kaldırılabilir ve altında kanayan kırmızı yüzey görülür; liken planusta ağsı beyaz çizgilenmeler bulunur; sürtünmeye bağlı kalınlaşmalar ise nedenin ortadan kaldırılmasıyla geriler. Bu ayrımların yapılması, gereksiz girişimleri önler ve gerçek risk taşıyan lezyonların ayrılmasını sağlar.
Klinik önem, lezyonun kanser öncüsü kabul edilmesidir; bir bölümü zamanla skuamöz hücreli karsinoma dönüşür. Dönüşüm riski, lezyonun görünümüne ve yerine göre değişir. Homojen, düz ve ince plaklar daha düşük risk taşır; kalın, düzensiz yüzeyli, nodüler ve içinde kırmızı alanlar bulunan lezyonlar yüksek risklidir. Kırmızı alan içeren biçim özellikle uyarıcıdır; saf kırmızı lezyon olan eritroplaki, beyaz olandan çok daha yüksek dönüşüm riski taşır ve ivedi biyopsi gerektirir.
Yerleşim yeri de riski belirler. Ağız tabanı ve dilin yan kenarı en yüksek riskli bölgelerdir; bu bölgelerdeki her lezyon biyopsiyle değerlendirilmelidir. Risk etkenleri arasında tütün kullanımı, alkol ve betel cevizi çiğnemek yer alır. Buna karşın hiç tütün kullanmayan kişilerde ortaya çıkan biçimin dönüşüm riski daha yüksek bulunmuştur; bu şaşırtıcı bulgu, tütün öyküsünün bulunmamasının güven verici sayılmaması gerektiğini gösterir.
Tanı ve izlemin temel ilkesi, biyopsinin doğru yerden alınmasıdır; lezyon içindeki en kuşkulu alan, özellikle kırmızı ve nodüler bölge örneklenmelidir. Tütün ve alkolün bırakılması, lezyonların bir bölümünde gerilemeye yol açar. Cerrahi çıkarım, lazer ve kriyoterapi uygulanabilir; ancak çıkarılan lezyonların yinelenebildiği ve komşu mukozadan yeni lezyonlar gelişebildiği bilinmelidir. Bu nedenle tedavi sonrası düzenli izlem, tedavinin kendisi kadar önemlidir. Kıllı lökoplaki ise dilin yan kenarında görülen ayrı bir tablodur ve ağır bağışıklık baskılanmasını düşündürür.
Eş anlamlılar
- Lökoplakya
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.