Kolesteatoma

Kolesteatoma (İng. cholesteatoma), orta kulakta biriken ve çevre kemiği aşındıran keratin içerikli deri kesesidir.

Etimoloji

Yunanca chole (safra), stear (yağ) ve -oma (kitle) sözcüklerinden oluşur; adlandırma tarihseldir ve yanıltıcıdır, yapı ne yağ ne de tümördür.

Oluşum, deri epitelinin normalde bulunmadığı orta kulak boşluğuna girmesi ve orada keratin üretmeyi sürdürmesiyle başlar.^[1]

Biriken keratin dışarı atılamaz; kese giderek büyür.

Büyüme yalnızca basınç etkisiyle değil, salgılanan enzimler yoluyla kemiği eritmesiyle de ilerler; bu özellik hastalığı tehlikeli kılar.

İyi huylu bir yapı olmasına karşın davranışı yıkıcıdır; bu çelişki, terimin en önemli klinik anlamıdır.

Edinsel biçim, kronik östaki borusu işlev bozukluğuna bağlı gelişir. Kulak zarında oluşan çöküntü cebi zamanla derinleşir ve kese hâline gelir.

Doğuştan biçim ise sağlam kulak zarının arkasında, enfeksiyon öyküsü olmayan çocukta görülür.

Klinik tabloda uzun süreli, kötü kokulu ve sürekli kulak akıntısı öndedir; akıntının antibiyotiklere kalıcı yanıt vermemesi tipiktir.

Bu özellik, basit dış kulak yolu iltihabından ayırt ettirir; yineleyen ve dirençli akıntı, kulak zarının incelenmesini gerektirir.

İşitme kaybı iletim tipindedir; kemikçik zincirinin aşınması nedeniyle gelişir.

İlerlemiş olgularda kemik erimesi ciddi komplikasyonlara yol açar. Yüz siniri felci, iç kulak fistülü ve baş dönmesi görülebilir.

Kafa içine ilerleyen olgularda menenjit, beyin apsesi ve sinüs trombozu gelişebilir; bu komplikasyonlar yaşamı tehdit eder.

Bu nedenle hastalık, kendiliğinden gerilemez ve izlem stratejisi uygun değildir.

Kulakta ani baş dönmesi ya da bası ile ortaya çıkan dengesizlik, iç kulak fistülünü düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir.

Tanı, otoskopik muayenede kulak zarının üst bölümünde çöküntü cebi, kabuklanma ve beyazımsı kitlenin görülmesiyle konur.

Bu bölge, rutin muayenede sıklıkla gözden kaçar; incelemenin zarın tümünü kapsaması gerekir.

Bilgisayarlı tomografi, kemik yıkımının ve anatomik ilişkilerin değerlendirilmesinde kullanılır; ameliyat planlaması buna dayanır.

Manyetik rezonans, ameliyat sonrası kalıntı ya da yineleme ayrımında değerlidir.

Tedavi cerrahidir; amaç öncelikle hastalığın tümüyle çıkarılması, ardından işitmenin korunmasıdır.

Bu öncelik sıralaması önemlidir; işitme kaygısıyla eksik çıkarım, yineleme ve komplikasyonlara yol açar.

Yineleme oranı yüksektir; bu nedenle uzun süreli izlem, kimi olgularda ikinci bir cerrahi planlanır.

↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.