Meningokoksemi

Meningokoksemi (İng. meningococcemia), Neisseria meningitidis bakterisinin kan dolaşımına yayılmasıyla gelişen, hızla ilerleyen ve yaşamı tehdit eden enfeksiyondur.

Etimoloji

Etkenin adı ile Yunanca haima (kan) sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Etken, gram negatif diplokoktur ve sağlıklı kişilerin bir bölümünde burun-boğaz florasında taşınır. Bulaş, damlacık ve yakın temas yoluyla gerçekleşir.

Hastalık, menenjit ile birlikte ya da tek başına kan dolaşımı enfeksiyonu biçiminde ortaya çıkabilir. Menenjit bulguları olmadan seyreden biçim, daha hızlı ilerler ve ölüm oranı daha yüksektir.

Klinik seyir, alanın en kritik özelliğidir: saatler içinde ilerler. Başlangıçta ateş, halsizlik, kas ağrısı ve grip benzeri yakınmalar bulunur; bu dönemde tablo sıradan viral bir hastalıktan ayırt edilemeyebilir.

Erken uyarı bulguları tanımlanmıştır: bacak ağrısı, ellerde ve ayaklarda soğukluk ve deri renginde solukluk. Bu üçlü, döküntüden önce ortaya çıkabilir ve çocuklarda özellikle değerlidir. Bu bulguların bilinmemesi, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir.

Döküntü, basmakla solmayan peteşiyel döküntü biçimindedir ve hızla yaygınlaşır. Ancak erken dönemde solan nitelikte olabilir; bu nedenle solan döküntü tanıyı dışlamaz. Ayrıca hastaların bir bölümünde döküntü hiç görülmez.

Bu nedenle ateşli hastada tüm vücut, avuç içi, ayak tabanı ve mukozalar dahil soyunarak muayene edilmelidir; kısmi muayene en tehlikeli hatadır.

İlerleyen tabloda septik şok, yaygın damar içi pıhtılaşma, uzuvlarda nekroz ve adrenal kanamaya bağlı Waterhouse-Friderichsen sendromu gelişir.

Yönetimin temel kuralı, tedavinin tanı beklenmeden başlatılmasıdır. Klinik kuşku varlığında kültürler alındıktan hemen sonra — hatta hastane öncesi ortamda — antibiyotik uygulanır. Görüntüleme ya da lomber ponksiyon için beklenmesi, ölümcül gecikmeye yol açar.

Tedavide üçüncü kuşak sefalosporinler kullanılır. Ayrıca sıvı canlandırması, vazopressör desteği ve organ desteği uygulanır.

Temaslılara koruyucu antibiyotik verilmesi zorunludur; ev halkı, öpüşme düzeyinde yakın temaslılar ve ağız içi girişim yapan sağlık çalışanları bu kapsamdadır. Uygulama gecikmeden yapılmalıdır. Sıradan hastane teması, koruyucu tedavi gerektirmez; bu ayrım gereksiz antibiyotik kullanımını önler.

Bildirimi zorunludur ve salgın araştırması gerektirir.

Korunmada aşılama etkilidir; farklı serogruplara karşı aşılar bulunur. Dalağı alınmış kişiler, kompleman eksikliği olanlar, eculizumab kullananlar, laboratuvar çalışanları ve toplu yaşam alanlarındaki bireyler öncelikli aşılanır. Kompleman sistemini engelleyen ilaçlar kullananlarda risk çok yüksektir; aşılama ve koruyucu antibiyotik zorunludur.

Eş anlamlılar

• Meningokok sepsisi

İlgili terimler

• Menenjit
• Septik şok
• Peteşiyel döküntü
• Yaygın damar içi pıhtılaşma
• Aşılama