Metronidazol

Metronidazol (İng. metronidazole), anaerop bakterilere ve bazı protozoonlara etkili nitroimidazol grubundan bir ilaçtır.

Etimoloji

Nitroimidazol yapısındaki bileşiğin kimyasal adından türetilmiş uluslararası ortak addır.

İlaç bir ön ilaçtır; etkinlik kazanması için hücre içinde indirgenmesi gerekir.^[1]

Bu indirgenme yalnızca oksijensiz ortamda gerçekleşir; ortaya çıkan ara ürünler DNA'yı parçalar.

Bu düzenek, ilacın etki alanını doğrudan açıklar: yalnızca anaerop koşullarda çalışan mikroorganizmalara etkilidir.

Aynı nedenle aerop bakterilere etkisizdir; bu sınırlılık tedavi seçiminde belirleyicidir.

Karın içi enfeksiyonlar, pelvik enfeksiyonlar, diş ve ağız enfeksiyonları, beyin apsesi ve aspirasyon pnömonisinde kullanılır.

Clostridioides difficile ishalinde geçmişte ilk seçenekti; ancak güncel kılavuzlarda yerini vankomisin ve fidaksomisine bırakmıştır.

Bu değişiklik, yineleme oranlarının yüksekliği nedeniyle yapılmıştır ve önemli bir güncellemedir.

Protozoon enfeksiyonlarında da temel ilaçtır; amipli dizanteri, giardiyaz ve trikomoniyazda kullanılır.

Amip apsesinde, doku formuna etkili olduğundan tedavinin omurgasını oluşturur; ancak bağırsak içindeki kistleri temizlemez.

Bu nedenle tedavi sonrası bağırsak içi etkili bir ilaç eklenmelidir; bu adımın atlanması yinelemeye yol açar.

Helicobacter pylori tedavi şemalarında da yer alır.

İlacın merkezi sinir sistemine iyi geçmesi, beyin apsesi tedavisinde üstünlük sağlar.

En bilinen etkileşimi alkol ile olanıdır; disülfiram benzeri tepki bildirilmiştir.

Bu etkileşimin gerçekliği tartışmalı olmakla birlikte, tedavi süresince ve sonrasındaki birkaç gün alkolden kaçınılması önerilir.

Varfarin etkisini artırır ve kanama riskini yükseltir; birlikte kullanımda yakın izlem gerekir.

Yan etkiler arasında metalik tat, bulantı, iştahsızlık ve ağız kuruluğu sık görülür.

Uzun süreli kullanımda çevresel sinir hasarı gelişebilir; el ve ayaklarda uyuşma ile belirir.

Bu yan etki, ilacın kesilmesini gerektirir ve tümüyle geri dönmeyebilir; uzun tedavilerde sorgulanmalıdır.

Seyrek olarak beyincik toksisitesi ve ensefalopati bildirilmiştir; görüntülemede tipik değişiklikler görülür.

İdrarın koyu renk alması zararsızdır; hastanın önceden bilgilendirilmesi gereksiz kaygıyı önler.

Karaciğer yetmezliğinde doz azaltılır.

Gebelikte kullanımı, endikasyon güçlü olduğunda kabul edilir; ilk üç ayda dikkatli davranılır.

Uzun süreli yüksek doz kullanımda kan sayımı izlenir.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.