Nöromüsküler blokör

Nöromüsküler blokör (İng. neuromuscular blocking agent), sinir-kas kavşağında iletiyi engelleyerek iskelet kaslarını gevşeten ilaç grubudur.

Etimoloji

Yunanca neuron (sinir) ve Latince musculus (kas) sözcükleri ile blokör teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

İlaçlar iki gruba ayrılır. Depolarizan grup — süksinilkolin — asetilkolin almacını uyararak kalıcı depolarizasyon yapar; etkisi hızlı başlar ve kısa sürer. Nondepolarizan grup ise almacı yarışmalı biçimde bloke eder; etkisi daha yavaş başlar ve uzun sürer.

Başlıca kullanım alanları entübasyon koşullarının sağlanması, cerrahi kas gevşemesi ve seçilmiş yoğun bakım hastalarında ventilatör uyumunun sağlanmasıdır.

Alanın en kritik güvenlik konusu, bu ilaçların bilinç üzerinde hiçbir etkisinin bulunmamasıdır. Hasta tümüyle uyanık olabilir ancak hareket edemez ve iletişim kuramaz. Bu nedenle yeterli sedasyon ve analjezi sağlanmadan uygulanması, ağır ruhsal travmaya yol açar. Bu ilaçların sedatif sanılarak verilmesi, ölümcül sonuçlanan bilinen bir hata türüdür; bu nedenle ayırt edici etiketleme ve ayrı saklama zorunludur.

Süksinilkolin, hızlı etki başlangıcı nedeniyle acil havayolu yönetiminde değerlidir. Ancak belirli hastalarda ölümcül hiperkalemiye yol açar: yanık, uzamış hareketsizlik, omurilik yaralanması, ağır kas hastalıkları ve uzun süreli yoğun bakım yatışı bu kapsamdadır. Risk, yaralanmadan birkaç gün sonra başlar ve aylarca sürer. Bu kural kesindir.

Ayrıca süksinilkolin malign hipertermiyi tetikler ve göz içi ile kafa içi basıncı geçici olarak artırır. Yıkımı plazma kolinesterazı ile gerçekleşir; enzim eksikliğinde uzamış apne gelişir ve tedavi bekleme ile destektir.

Nondepolarizan ilaçların etkisi, kolinesteraz engelleyicileri ya da sugammadeks ile geri çevrilebilir. Sugammadeks, ilacı doğrudan bağlayarak hızlı ve tam geri çevirme sağlar.

Ameliyat sonrası rezidüel blok, önlenebilir ölümlerin önemli bir nedenidir. Klinik değerlendirme yetersizdir; bloğun tümüyle çözüldüğünün sinir uyarımı izleyicisiyle nesnel olarak gösterilmesi zorunludur. Bu basamağın atlanması, derlenme odasında havayolu tıkanıklığına ve aspirasyona yol açar.

Yoğun bakımda kullanımı sınırlıdır; uzun süreli uygulama kritik hastalık kaynaklı kas güçsüzlüğü riskini artırır. Ağır akut respiratuar distres sendromunda kısa süreli kullanım seçilmiş hastalarda uygulanır.

Kullanım sırasında göz kapaklarının kapanmaması kornea hasarına yol açar; göz bakımı zorunludur.

Miyastenia gravis hastalarında nondepolarizan ilaçlara duyarlılık artar, süksinikoline ise direnç görülür; doz ayarı gerekir.

Eş anlamlılar

• Kas gevşetici

İlgili terimler

• Entübasyon
• Anestezi
• Süksinilkolin
• Solunum depresyonu
• Malign hipertermi