Perikart efüzyonu

Perikart efüzyonu (İng. pericardial effusion), kalbi saran zarın iki yaprağı arasında sıvı birikmesidir.

Etimoloji

Yunanca peri (çevre) ve kardia (kalp) sözcüklerinden gelen perikart terimi ile Latince effusio (dökülme) sözcüğünün birleşimidir.

Perikart boşluğunda normalde küçük bir miktar kaygan sıvı bulunur.^[1]

Bu miktarın artması efüzyon olarak adlandırılır.

Klinik önemi belirleyen, sıvının miktarı değil birikme hızıdır.

Bu ilke, alanın en önemli kavramıdır.

Perikart zarı yavaş birikmede genişleyerek uyum sağlar; büyük hacimler bile tolere edilir.

Buna karşın hızlı birikmede küçük bir hacim basıncı yükseltir ve perikart tamponadı oluşur.

Bu nedenle küçük ancak hızlı gelişen bir birikim, büyük ve kronik olandan daha tehlikelidir.

Nedenler geniştir ve tanısal yaklaşımı belirler.

Viral ve idiyopatik perikardit, en sık gruptur ve genellikle iyi seyirlidir.

Kanser yayılımı önemli bir nedendir; akciğer ve meme kanserleri başta gelir.

Bu olgularda sıvı genellikle kanlıdır ve yineleme eğilimi gösterir.

Tüberküloz perikarditi, ülkemizde akılda tutulması gereken bir nedendir.

Üremi, hipotiroidi, otoimmün hastalıklar ve travma diğer nedenlerdir.

Kalp cerrahisi ve girişimsel işlemler sonrası da gelişebilir.

Klinik tablo değişkendir; küçük birikimler belirtisizdir.

Belirti verdiğinde nefes darlığı, göğüste baskı ve öksürük görülür.

Sıvının komşu yapılara basısı, hıçkırık ve ses kısıklığına yol açabilir.

Muayenede kalp seslerinin derinden gelmesi tipiktir.

Elektrokardiyografide düşük voltaj görülür; elektriksel alternans ise büyük birikimi gösterir.

Bu bulgu, kalbin sıvı içinde sallanmasını yansıtır.

Akciğer filminde kalp gölgesi büyümüş ve şişe biçimini almış olabilir.

Ancak bu bulgu geç ortaya çıkar; normal film efüzyonu dışlamaz.

Tanıda ekokardiyografi belirleyicidir; sıvı miktarı ve tamponad bulguları değerlendirilir.

Yönetim, tamponad varlığına göre belirlenir.

Tamponad yoksa ve neden bilinmiyorsa, altta yatan hastalık araştırılır.

Küçük ve belirtisiz birikimler izlenir; boşaltma gerekmez.

Tanısal boşaltma, kanser ve tüberküloz kuşkusunda uygulanır.

Yineleyen birikimlerde perikart penceresi açılır.