Piyonefroz
Piyonefroz (İng. pyonephrosis; Yun. pyon irin, nephros böbrek), tıkanmış toplayıcı sistemde irin birikmesiyle seyreden, böbreği tehdit eden acil enfeksiyondur.
Etimoloji
Yunanca pyon (irin) ve nephros (böbrek) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tablo, iki koşulun birleşiminden doğar: idrar yollarında tıkanıklık ve buna eklenen enfeksiyon.[1]
Tıkanıklık, enfekte idrarın boşalmasını engeller; böbrek toplayıcı sistemi kapalı bir apse boşluğuna dönüşür.
Bu kapalı boşluk kavramı, hastalığın yönetimini belirleyen temel ilkedir.
En sık neden idrar yolu taşıdır; ayrıca tümör, darlık, dıştan bası ve gebelik tıkanıklığa yol açabilir.
Klinik tabloda yüksek ateş, titreme, böğür ağrısı ve genel durumda hızlı bozulma görülür.
Ancak belirtiler her zaman belirgin değildir; yaşlı, diyabetli ve bağışıklığı baskılanmış hastalarda tablo silik olabilir.
Bu hastalarda tek bulgu, açıklanamayan sepsis ya da bilinç değişikliği olabilir; bu tuzak ölümcüldür.
Ayrıca idrar tetkiki normal bulunabilir; tıkanıklık nedeniyle enfekte idrar mesaneye ulaşmaz.
Bu bulgu son derece önemlidir: temiz idrar tahlili, tanıyı dışlamaz.
Tanıda ultrason ilk basamaktır; genişlemiş toplayıcı sistem ve içindeki yoğun içerik görülür.
Bilgisayarlı tomografi, taşın yerini ve tıkanıklığın düzeyini gösterir.
Yönetimin en kritik noktası, antibiyotik tedavisinin tek başına yeterli olmamasıdır.
Kapalı boşluğa antibiyotik yeterince ulaşamaz; bu nedenle acil boşaltma zorunludur.
Boşaltma, perkütan nefrostomi ya da üreteral stent ile sağlanır; iki yöntem de etkilidir.
Bu girişimin geciktirilmesi, hızla septik şoka ve böbrek kaybına yol açar.
Bu kural, alanın en önemli klinik ilkesidir ve gecikme en sık yapılan hatadır.
Taşın çıkarılması, akut dönemde yapılmaz; hasta düzeldikten sonra planlanır.
Akut dönemde taşa yönelik girişim, enfeksiyonun kana yayılmasına yol açar.
Bu ayrım, tedavi sıralamasının neden önemli olduğunu gösterir: önce boşalt, sonra tedavi et.
Uzamış tıkanıklık ve enfeksiyon, böbrek dokusunun kalıcı kaybına yol açar; işlev geri dönmeyebilir.
Ksantogranülomatöz piyelonefrit, kronik tıkanıklık zemininde gelişen ve tümörü taklit eden ayrı bir tablodur.
Gaz oluşturan bakterilerle gelişen amfizematöz piyelonefrit, özellikle diyabetlilerde görülür ve ağır seyreder.
Kültür sonuçlarına göre antibiyotik daraltılır; tedavi süresi klinik yanıta göre belirlenir.
Eş anlamlılar
- Enfekte hidronefroz
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Partin AW ve ark. (ed.), Campbell-Walsh-Wein Urology, 12. baskı, 2021.