Sistatin C
Sistatin C (İng. cystatin C), vücutta düzenli hızla üretilen ve böbrek süzme hızının değerlendirilmesinde kullanılan küçük bir proteindir.
Etimoloji
Sistein proteaz engelleyicisi olan protein ailesinin adından türetilmiştir.
Klinik bağlam
Protein, çekirdekli tüm hücrelerce sabit hızda üretilir; bu özellik onu ideal bir süzme göstergesine yaklaştırır.[1]
Glomerülden serbestçe süzülür, ardından proksimal tübülde tümüyle geri emilir ve yıkılır.
Bu nedenle idrarda normalde bulunmaz; kan düzeyi doğrudan süzme hızını yansıtır.
En önemli üstünlüğü, kas kütlesinden etkilenmemesidir; bu, kreatininin temel sınırlılığını ortadan kaldırır.
Bu özellik, belirli hasta gruplarında ölçümü çok daha güvenilir kılar.
Kas kütlesi az olan yaşlı, kaşektik, yatağa bağımlı ve uzuv kaybı olan hastalarda kreatinin yanıltıcı biçimde düşüktür.
Bu hastalarda ileri derecede azalmış böbrek işlevi normal kreatinin değerinin arkasında gizlenebilir.
Bu tuzak, ilaç dozlarının aşırı yüksek verilmesine yol açan önlenebilir bir zarardır.
Aynı biçimde çok kaslı bireylerde ve kreatin takviyesi kullananlarda kreatinin yüksek bulunur; böbrek işlevi normaldir.
Bu durumlarda sistatin temelli hesaplama, gerçek işlevi daha doğru gösterir.
Ayrıca karaciğer sirozunda, kas kaybı nedeniyle kreatinin yanıltıcıdır; bu hastalarda ölçümün değeri artar.
Kreatininin bir diğer sınırlılığı, süzme hızı belirgin biçimde düşmeden yükselmemesidir; bu döneme kör alan denir.
Sistatin bu dönemde daha erken yükselir; erken evre böbrek hastalığının saptanmasında üstünlük sağlar.
Güncel kılavuzlar, kreatinin temelli hesaplamanın kuşkulu bulunduğu durumlarda bu ölçümün eklenmesini önermektedir.
İki ölçümün birlikte kullanıldığı denklemler, tek başına kullanılanlardan daha doğrudur.
Bu yaklaşım, ırk düzeltmesinin kaldırılmasından sonra daha da önem kazanmıştır.
Ancak ölçümün de sınırlılıkları vardır ve bunlar bilinmelidir.
Tiroit işlev bozuklukları düzeyi etkiler; hipertiroidide artar, hipotiroidide azalır.
Kortikosteroid kullanımı, obezite, sigara ve yaygın iltihabi durumlar da düzeyi değiştirir.
Bu nedenle bu koşullarda sonuç dikkatle yorumlanmalıdır.
Ölçüm maliyeti daha yüksektir ve her merkezde bulunmaz; bu, yaygın kullanımını sınırlar.
Ayrıca protein, kalp yetmezliği ve genel ölüm riskinin bağımsız bir göstergesi olarak da bulunmuştur.
Bu ilişki, böbrek işlevinden bağımsız olarak damar sağlığını yansıttığını düşündürmektedir.
Eş anlamlılar
- Sistatin
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.