Sistemik inflamatuar yanıt sendromu
Sistemik inflamatuar yanıt sendromu (İng. systemic inflammatory response syndrome), vücudun yaygın iltihabi yanıtını tanımlayan klinik ölçütler bütünüdür.
Etimoloji
Latince inflammatio (yangı) sözcüğü ile sistemik ve sendrom terimlerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
Ölçütler dört bulguya dayanır: vücut ısısının normal sınırların dışına çıkması, kalp hızının artması, solunum hızının artması ve beyaz küre sayısının değişmesi.[1]
Bu ölçütlerden en az ikisinin bulunması, tanı için yeterli sayılmıştır.
Kavram, ağır enfeksiyonların erken tanınmasını sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.
Asıl amacı, iltihabi yanıtın enfeksiyona özgü olmadığını vurgulamaktı; bu ayrım kavramın en değerli katkısıdır.
Nitekim travma, yanık, pankreatit, cerrahi, iskemi ve otoimmün hastalıklar da aynı tabloyu oluşturur.
Bu nedenle ölçütlerin karşılanması, enfeksiyon bulunduğu anlamına gelmez.
Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar.
Kavramın en önemli sınırlılığı, özgüllüğünün son derece düşük olmasıdır.
Hastanede yatan hastaların büyük bölümü bu ölçütleri karşılar; ağrı, kaygı ve basit ateş bile yeterlidir.
Bu nedenle ölçütler, ağır hastalığı ayırt etmede yetersiz kalır.
İkinci sınırlılık, duyarlılığının da eksiksiz olmamasıdır; ağır enfeksiyonu olan hastaların bir bölümü ölçütleri karşılamaz.
Yaşlı, bağışıklığı baskılanmış ve beta bloker kullanan hastalarda beklenen yanıt oluşmayabilir.
Bu grupta ateş yerine düşük vücut ısısı ve normal kalp hızı görülebilir; bu tuzak ölümcüldür.
Bu sınırlılıklar nedeniyle, sepsis tanımı köklü biçimde değiştirilmiştir.
Güncel tanımda sepsis, enfeksiyona bağlı organ işlev bozukluğu olarak tanımlanır; bu ölçütler tanımdan çıkarılmıştır.
Bu değişiklik, alanın en önemli kavramsal dönüşümüdür.
Yeni yaklaşımda organ işlev bozukluğu, standart bir skorla değerlendirilir.
Yatak başı hızlı değerlendirme için bilinç durumu, solunum sayısı ve tansiyon kullanılan basitleştirilmiş ölçütler geliştirilmiştir.
Ancak bu ölçütlerin de tarama amacıyla yetersiz kaldığı gösterilmiştir; bu nedenle tek başına kullanılmaları önerilmez.
Güncel kılavuzlar, erken uyarı skorlarını ve klinik yargıyı birlikte kullanmayı önermektedir.
Kavramın tarihsel değeri sürmektedir; iltihabi yanıtın tanınmasını sağlamış ve erken girişim kültürünü yerleştirmiştir.
Yaygın iltihabi yanıtı dengelemek üzere gelişen karşıt yanıt, bağışıklığın baskılanmasına ve ikincil enfeksiyonlara yol açar.
Bu ikili süreç, ağır hastalığın uzun dönem seyrini açıklar.
Eş anlamlılar
- SIRS
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Vincent JL ve ark. (ed.), Textbook of Critical Care, 8. baskı, 2023.