Strongiloidiyaz

Strongiloidiyaz (İng. strongyloidiasis), Strongyloides stercoralis adlı bağırsak nematodunun neden olduğu parazit enfeksiyonudur.

Etimoloji

Parazitin bilimsel adından türetilmiştir.

Parazit, toprakta bulunan larvaların deriden geçmesiyle bulaşır; çıplak ayakla yürüme başlıca risk davranışıdır.^[1]

Larvalar kan yoluyla akciğerlere ulaşır, soluk borusuna çıkar, yutulur ve ince bağırsağa yerleşir.

Parazitin ayırt edici özelliği, otoenfeksiyon yeteneğidir; bu özellik onu diğer bağırsak solucanlarından ayırır.

Larvalar bağırsakta olgunlaşarak yeniden bağırsak duvarından ya da makat çevresi deriden vücuda girebilir.

Bu döngü, enfeksiyonun dışarıdan yeni bulaş olmaksızın onlarca yıl sürmesini sağlar.

Bu nedenle hastalar, uzun yıllar önce bulunmuş oldukları bölgeler nedeniyle taşıyıcı olabilir; öyküde bu ayrıntı sorgulanmalıdır.

Sağlıklı kişide enfeksiyon genellikle belirtisizdir ya da hafif seyreder.

Karın ağrısı, şişkinlik, ishal ve deride gezici, hızlı ilerleyen kaşıntılı çizgisel döküntü görülebilir.

Bu döküntü, larva currens olarak adlandırılır ve hızlı ilerlemesiyle diğer larva göçlerinden ayrılır.

Kan sayımında eozinofil artışı sıktır; açıklanamayan eozinofili bu enfeksiyonu düşündürmelidir.

Hastalığın asıl önemi, bağışıklık baskılandığında ortaya çıkar.

Bu durumda otoenfeksiyon denetimden çıkar ve hiperenfeksiyon sendromu gelişir.

Larva sayısı katlanarak artar; akciğer ve sindirim sistemi tutulumu ağırlaşır.

Yaygın hastalıkta larvalar tüm organlara yayılır; bağırsak bakterilerini taşıyarak gram negatif sepsis ve bakteriyel menenjite yol açar.

Bu düzenek, ölüm oranının çok yüksek olmasını açıklar.

En önemli tetikleyici kortikosteroid kullanımıdır; bu ilişki alanın en kritik bilgisidir.

Steroit, hem bağışıklığı baskılar hem parazitin gelişimini doğrudan hızlandırır.

Bu nedenle bağışıklık baskılayıcı tedavi planlanan hastada, risk bölgesinde bulunma öyküsü varsa tarama yapılmalıdır.

Bu adımın atlanması, önlenebilir ölümlerin başlıca nedenidir.

Nitekim eozinofili bulunan hastaya, tanı konmadan steroit başlanması ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Hiperenfeksiyon sırasında eozinofil sayısı düşer; bu bulgu kötü seyir göstergesidir ve yanlış güven verir.

Tanıda dışkı incelemesi kullanılır; ancak larva atılımı düzensiz olduğundan yinelenen örnek gerekir.

Serolojik testler tarama için daha duyarlıdır.

Tedavide ivermektin ilk seçenektir; hiperenfeksiyonda uzun süreli ve gerektiğinde parenteral uygulama gerekir.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.