Testis torsiyonu
Testis torsiyonu (İng. testicular torsion), testisin kendi damar sapı çevresinde dönerek kan akımının kesilmesidir.
Etimoloji
Latince torquere (bükmek, döndürmek) fiilinden türeyen torsiyon terimidir.
Klinik bağlam
Tablo, ürolojik acillerin başında gelir. Dönme, spermatik kordun damarlarını sıkıştırarak önce toplardamar akımını, ardından atardamar akımını keser; sonuçta iskemi ve doku ölümü gelişir.[1]
En sık yenidoğan döneminde ve ergenlikte görülür. Zemin hazırlayan anatomik bozukluk, testisin kese içinde yeterince tespitlenmemesidir; bu durum genellikle iki taraflıdır.
Klinik tablo, ani başlayan şiddetli tek taraflı skrotum ağrısıdır. Bulantı ve kusma sık eşlik eder. Muayenede testis yukarı çekilmiş ve yatay konumdadır; kremaster refleksi kaybolmuştur. Ağrı, testisin yükseltilmesiyle azalmaz.
Zaman, sonucu belirleyen tek etkendir. İlk saatler içinde girişim yapıldığında testisin kurtarılma olasılığı yüksektir; süre uzadıkça bu olasılık hızla düşer. Bu nedenle klinik kuşku varlığında, tanı doğrulanmadan cerrahi keşif yapılması kabul edilmiş yaklaşımdır.
En kritik hata, tanının kesinleştirilmesi için görüntüleme beklenerek zaman kaybedilmesidir. Renkli Doppler ultrasonografi yararlıdır; ancak normal bulunması tanıyı dışlamaz. Aralıklı dönme ve erken dönem olgularda akım korunmuş görünebilir. Görüntüleme, cerrahiyi geciktirmemelidir.
Bir diğer önemli tuzak, ağrının karın bölgesine yansımasıdır. Karın ağrısıyla başvuran her erkek çocukta ve ergende skrotum muayenesi yapılmalıdır; bu muayenenin atlanması, tanının gecikmesinin en sık nedenidir. Utanma nedeniyle hastanın yakınmasını bildirmemesi de gecikmeye katkıda bulunur.
Ayırıcı tanıda epididimit, testis eki torsiyonu, travma, fıtık ve Henoch-Schönlein purpurası yer alır. Testis eki torsiyonunda ağrı daha hafiftir ve üst kutupta mavi nokta bulgusu görülebilir. Epididimit ergenlerde seyrektir ve bu yaş grubunda torsiyon öncelikli düşünülmelidir.
Tedavi cerrahi düzeltmedir. Ameliyatta testis döndürülerek yerine getirilir ve kese duvarına tespit edilir. Karşı testis de aynı seansta tespit edilir; anatomik bozukluk iki taraflı olduğundan bu adım zorunludur ve atlanması ileride karşı taraf kaybına yol açar.
Doku canlılığı sağlanamayan olgularda testis çıkarılır; hastaya ve ailesine bilgilendirme yapılır.
Elle düzeltme, cerrahiye ulaşımın geciktiği durumlarda geçici bir seçenektir; ancak başarılı olsa bile cerrahi tespit gereklidir.
Yenidoğan döneminde ortaya çıkan biçim, doğum öncesi gelişebilir ve testis çoğu kez kurtarılamaz; karşı tarafın korunması öncelikli hedeftir.
Eş anlamlılar
- Testis burulması
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Partin AW ve ark. (ed.), Campbell-Walsh-Wein Urology, 12. baskı, 2021.