Timus

Timus (İng. thymus), ön mediastende, sternumun arkasında yer alan ve T lenfositlerin olgunlaştığı birincil lenfoid organdır.

Etimoloji

Yunanca thymos sözcüğünden gelir; organın kekik yaprağına benzetilen biçimine göndermede bulunulduğu kabul edilir.

Klinik bağlam

Organ, kortikal ve medüller bölümlerden oluşur. Kemik iliğinden gelen öncü hücreler burada olgunlaşır; kendi doku antijenlerine güçlü yanıt veren hücreler elenir, işlevsel olanlar dolaşıma verilir. Bu süreç merkezî tolerans olarak adlandırılır ve otoimmün hastalıkların önlenmesinde temel mekanizmadır. Doğumda ve çocuklukta belirgin olan organ, ergenlikten sonra yağ dokusuyla yer değiştirerek küçülür; ancak işlevi tümüyle kaybolmaz.

Gelişimsel bozukluklar klinik açıdan önemlidir. DiGeorge sendromunda timusun gelişmemesi ya da yetersiz gelişmesi T hücre eksikliğine yol açar; hipoparatiroidiye bağlı hipokalsemi, konotrunkal kalp anomalileri ve yüz bulguları eşlik eder. Bu hastalarda canlı aşılardan kaçınılması ve kan ürünlerinin ışınlanmış olarak verilmesi zorunludur; ışınlanmamış ürün, transfüzyonla ilişkili graft-versus-host hastalığına yol açabilir. Ağır kombine immün yetmezliklerde de timus işlevi bozuktur.

Timus hastalıkları arasında en bilineni timomadır; ön mediastenin en sık birincil tümörüdür ve miyastenia gravis başta olmak üzere otoimmün sendromlarla belirgin birlikteliği vardır. Timik karsinom daha agresif seyreden ayrı bir tümördür. Timus hiperplazisi, özellikle miyastenia gravis hastalarında germinal merkezlerin ortaya çıkmasıyla karakterizedir ve otoimmün yanıtın burada başlatıldığını düşündürür.

Görüntülemede çocuklarda ve genç erişkinlerde timusun görülmesi olağandır; akciğer grafisinde yelken belirtisi olarak adlandırılan görünüm normaldir ve kitle sanılmamalıdır. Ayrıca ağır hastalık, kemoterapi ve kortikosteroid kullanımı sonrasında organ küçülür; iyileşme döneminde yeniden büyümesi — geri tepme hiperplazisi — tümör nüksüyle karıştırılabilir. Bu ayrım, gereksiz girişimlerin önlenmesi açısından önemlidir.

Klinik uygulamada timusun en görünür yönü timektomidir. Uygun hasta grubundaki miyastenia gravis olgularında belirtileri azalttığı ve ilaç gereksinimini düşürdüğü randomize çalışmayla gösterilmiştir; timoma varlığında ise cerrahi zaten endikedir. Buna karşılık kasa özgü kinaz antikoru pozitif hastalarda yararı gösterilmemiştir.

Süt çocukluğu döneminde kalp cerrahisi sırasında timusun çıkarılması, cerrahi erişim için sık uygulanan bir işlemdir; bu kişilerde uzun dönemde T hücre havuzunda azalma bildirilmiştir ve klinik sonuçları araştırılmaktadır.

Ön mediastende yer alması nedeniyle büyük timik kitleler, anestezi açısından özel risk yaratır: indüksiyonda kas tonusunun kaybı ve pozitif basınçlı ventilasyon, havayolu ve büyük damarlarda basıya yol açabilir. Yatar pozisyonda artan nefes darlığı, öksürük ve senkop öyküsü uyarıcıdır; bu hastalarda spontan solunumun korunması ve alternatif planların hazırlanması gerekir.

Yaşlanmayla birlikte timus işlevinin azalması, T hücre çeşitliliğinin daralmasına ve enfeksiyonlara ile aşılara verilen yanıtın zayıflamasına katkıda bulunur. Timus işlevinin yeniden canlandırılmasına yönelik yaklaşımlar, bağışıklık yaşlanması alanında araştırma konusudur.

Eş anlamlılar

• Timus bezi

İlgili terimler

• Timoma
• Timektomi
• Miyastenia gravis
• Otoimmün hastalık
• İmmünosüpresyon