Viral hastalık

Viral hastalık (İng. viral disease), virüslerin neden olduğu enfeksiyon hastalıklarının ortak adıdır.

Etimoloji

Latince virus (zehir, salgı) sözcüğünden türetilmiştir.

Virüsler, kendi başına çoğalamayan zorunlu hücre içi etkenlerdir; üremek için konak hücrenin düzeneklerini kullanır.^[1]

Bu bağımlılık, hem tedavinin güçlüğünü hem antiviral ilaçların seçiciliğini açıklar.

Bakterilerin tersine, virüslerin kendi metabolik yolakları yoktur; bu nedenle antibiyotikler etkisizdir.

Bu temel fark, gereksiz antibiyotik kullanımının neden hem yararsız hem zararlı olduğunu açıklar.

Virüsler genetik materyaline göre DNA ve RNA virüsleri olarak ayrılır.

RNA virüslerinde değişim hızı yüksektir; bu özellik, grip aşısının her yıl yenilenmesini gerektirir.

Aynı özellik, direnç gelişimini ve yeni salgınların ortaya çıkmasını da açıklar.

Bazı virüsler enfeksiyon sonrası vücutta sessiz kalır; buna latans denir.

Herpes ailesi bu davranışın tipik örneğidir; bağışıklık zayıfladığında yeniden etkinleşir.

Bu nedenle bağışıklık baskılayıcı tedavi öncesinde bu enfeksiyonlar taranır ve gerektiğinde koruyucu tedavi verilir.

Bazı virüsler kanser gelişimine yol açar; insan papilloma virüsü, hepatit B ve C virüsleri ile Epstein-Barr virüsü sayılabilir.

Bu ilişki, aşılama yoluyla kanser önlenmesini olanaklı kılmıştır.

Klinik tablolar solunum yolu, sindirim sistemi, deri, karaciğer ve sinir sistemi tutulumu biçiminde ortaya çıkar.

Çoğu viral hastalık kendini sınırlar; tedavi belirtiye yöneliktir.

Ancak belirli hastalıklarda etkili antiviral ilaçlar bulunur ve zamanında başlanması sonucu değiştirir.

Herpes ensefalitinde, gribin ağır olgularında ve HIV enfeksiyonunda tedavi yaşam kurtarıcıdır.

Hepatit C tedavisi, doğrudan etkili ilaçlarla büyük ölçüde iyileştirilebilir duruma gelmiştir; bu, son yılların en çarpıcı gelişmelerinden biridir.

Tanıda moleküler yöntemler ve seroloji kullanılır; PCR duyarlılığı yüksektir.

Ancak pozitif bir PCR sonucu, her zaman etkin hastalık anlamına gelmez; bazı virüsler uzun süre saçılmayı sürdürür.

Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz izolasyon ve tedaviye yol açar.

Antikor testlerinde IgM ve IgG ayrımı, enfeksiyonun yeni mi eski mi olduğunu gösterir.

Korunmada aşılama en etkili yöntemdir; çiçek hastalığının yeryüzünden silinmesi bunun en açık kanıtıdır.

El temizliği, solunum önlemleri ve güvenli su, bulaşın azaltılmasında temeldir.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.