Apandisit

Apandisit (İng. appendicitis), kör bağırsak uzantısı olan apendiksin iltihabıdır.

Etimoloji

Latince appendix (uzantı) sözcüğü ile iltihabı belirten -itis ekinden oluşur.

Klinik bağlam

Süreç, apendiks lümeninin tıkanmasıyla başlar. Tıkanma nedenleri dışkı taşı, lenfoid doku büyümesi ve seyrek olarak tümörlerdir. Lümen içi basınç artar, kanlanma bozulur, bakteri çoğalır ve iltihap gelişir; sonuçta gangren ve delinme ortaya çıkar.

Klasik öykü, göbek çevresinde başlayan künt ağrının saatler içinde sağ alt karına kaymasıdır. Bu yer değiştirme, iç organ ağrısının karın zarı ağrısına dönüşmesini yansıtır ve en değerli ipuçlarındandır.

Ağrıyı iştahsızlık, bulantı ve düşük düzeyde ateş izler. Kusmanın ağrıdan önce başlaması, tanıyı sorgulatır.

Muayenede sağ alt karında noktasal hassasiyet, defans ve rebound bulgusu saptanır. Öksürmekle ve hareketle artan ağrı, karın zarı uyarımını gösterir.

Alanın en önemli tuzağı, atipik yerleşimlerdir. Retroçekal yerleşimde ağrı daha yanda ve sırtta hissedilir, karın bulguları silik kalır. Pelvik yerleşimde ise idrar ve dışkılama yakınmaları öne çıkar ve tablo idrar yolu enfeksiyonuyla karışır.

Gebelikte apendiks yukarı doğru yer değiştirir; ağrının sağ üst karında hissedilmesi tanının gecikmesine yol açar. Gebelikte en sık cerrahi karın nedenidir ve gecikme hem anne hem bebek için risklidir.

Yaşlılarda ve bağışıklığı baskılanmış hastalarda bulgular siliktir; delinme oranı yüksektir.

Çocuklarda tablo hızlı ilerler ve delinme daha sık görülür; öykü almanın güçlüğü tanıyı zorlaştırır.

Ayırıcı tanıda dış gebelik, over kisti torsiyonu, pelvik inflamatuar hastalık, mezenter lenfadenit, terminal ileit, testis torsiyonu, böbrek taşı ve ailevi Akdeniz ateşi yer alır. Doğurganlık çağındaki her kadında gebelik testi zorunludur.

Tanı klinik temellidir; skorlama sistemleri karar desteği sağlar. Görüntülemede ultrasonografi çocuk ve gebelerde ilk seçenektir; tomografi erişkinde duyarlılığı yüksektir ancak gereksiz kullanımından kaçınılır.

Normal görüntüleme, güçlü klinik kuşkuyu dışlamaz; bu durumda gözlem ve yinelenen muayene uygulanır.

Tedavi apendektomidir; laparoskopik yöntem tercih edilir. Seçilmiş, komplike olmayan olgularda antibiyotik tedavisi bir seçenek olarak gösterilmiştir; ancak yineleme oranı belirgindir ve dışkı taşı varlığında başarısızlık artar. Bu seçenek, hastayla birlikte değerlendirilmelidir.

Delinme ve apse varlığında, drenaj ve antibiyotik sonrası ara dönemde cerrahi uygulanabilir.

İleri yaşta ortaya çıkan olgularda, altta yatan tümör olasılığı nedeniyle iyileşme sonrası kolonoskopi önerilir; bu izlem sıklıkla atlanır.

Eş anlamlılar

• Apandis iltihabı

İlgili terimler

• Akut karın
• Peritonit
• Ultrasonografi
• Bağırsak tıkanıklığı
• Apse