Alt özofagus sfinkteri
Alt özofagus sfinkteri (İng. lower esophageal sphincter), yemek borusunun mideye açıldığı bölgede yer alan işlevsel kas halkasıdır.
Etimoloji
Yunanca sphinkter (büzücü) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Yapı, belirgin bir anatomik halka değil; kas liflerinin kalınlaşması ve çevresel destek yapılarının oluşturduğu işlevsel bir bölgedir. Diyafram krusları, karın içi bölüm ve His açısı bu desteği tamamlar.[1]
Dinlenme durumunda kasılı kalarak mide içeriğinin geri kaçmasını önler; yutkunmayla gevşer ve lokmanın geçişine izin verir.
Basıncı düşüren etkenler yağlı gıdalar, çikolata, nane, kafein, alkol, sigara, kalsiyum kanal blokerleri, nitratlar ve antikolinerjik ilaçlardır. Bu bilgi, reflü hastalığında yaşam biçimi önerilerinin temelidir.
Gebelikte progesteron etkisiyle basınç düşer; buna karın içi basıncın artması eklenir ve reflü sık görülür.
Hiatus hernisi, karın içi bölümün göğse doğru yer değiştirmesiyle destek yapısını bozar ve reflüyü kolaylaştırır.
Reflünün temel düzeneği, kalıcı basınç düşüklüğünden çok, geçici ve uygunsuz gevşemelerdir; bu ayrım, hastalığın patofizyolojisinde önemli bir kavramdır.
Ters yönde bozukluk akalazyadır. Sfinkter yutkunmayla gevşeyemez ve yemek borusu gövdesinde peristaltizm kaybolur; bu iki bulgu birlikte tanıyı tanımlar.
Akalazyada hem katı hem sıvı gıdalara karşı yutma güçlüğü bulunur; bu özellik, mekanik darlıklardan ayırt etmede belirleyicidir.
Bu bölgedeki bir tümör, akalazyayı taklit edebilir; yalancı akalazya olarak adlandırılan bu tablo, ileri yaşta ve hızlı gelişen belirtilerde düşünülmelidir. Bu nedenle tanıda endoskopi zorunludur.
Klinik açıdan kritik bir konu, anestezi uygulamasıdır. Sfinkter basıncının düştüğü durumlarda — gebelik, akalazya, hiatus hernisi, ileri reflü ve bilinç bozukluğu — aspirasyon riski yüksektir ve hasta dolu mideli kabul edilir.
Ayrıca glukagon benzeri peptit-1 almaç agonistleri mide boşalmasını yavaşlatarak bu riski artırır; bu, son yıllarda öne çıkan bir güvenlik konusudur.
Değerlendirmede yüksek çözünürlüklü manometri, sfinkter gevşemesini ve gövde kasılmalarını ayrıntılı biçimde ölçer; 24 saatlik pH izlemi ise asit maruziyetini gösterir.
Tedavide yaşam biçimi düzenlemeleri, asit baskılayıcı ilaçlar ve seçilmiş hastalarda cerrahi ya da endoskopik yöntemler kullanılır.
Akalazyada tedavi, sfinkter basıncının düşürülmesine yöneliktir; pnömatik dilatasyon ve miyotomi uygulanır. Tedavi sonrası reflü, en sık görülen sorundur.
Eş anlamlılar
- Kardiya sfinkteri
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.