Atonik
Atonik (İng. atonic; Yun. a- yokluk + tonos gerginlik), kas tonusunun kaybolduğu durumları niteleyen terimdir.
Etimoloji
Yunanca a- (yokluk) ve tonos (gerginlik) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Terim, birbirinden farklı organ sistemlerinde kullanılır; ortak nokta kas tonusunun yitirilmesidir.[1]
Atonik nöbet, ani kas tonusu kaybıyla seyreden jeneralize nöbet türüdür. Hasta aniden yere düşer; bu nedenle düşme nöbeti olarak da adlandırılır.
Bilinç kaybı çok kısadır ve hasta hızla toparlanır; nöbet sonrası dönem belirgin değildir. Bu özellik, tonik-klonik nöbetten ayırır.
Baş ve yüz yaralanmaları sıktır; bu nedenle koruyucu başlık kullanımı önerilir. Nöbetlerin bu yaralanma riski, hastalığın en engelleyici yönüdür.
Sıklıkla dirençli epilepsi sendromlarının parçasıdır; Lennox-Gastaut sendromu tipik örnektir. Bu hastalarda birden çok nöbet türü bulunur ve tedavi güçtür.
Ayırıcı tanıda bayılma, katapleksi ve kardiyak nedenler yer alır. Katapleksi, narkolepside görülür ve güçlü duygularla tetiklenir; bilinç korunur. Bu ayrım tanısal açıdan belirleyicidir.
Ani düşmelerde kardiyak nedenlerin dışlanması zorunludur; ritim bozuklukları ve aort darlığı benzer tablo yapar.
Obstetride uterus atonisi, doğum sonrası kanamanın en sık nedenidir. Rahim, doğumdan sonra kasılarak plasenta yatağındaki damarları kapatır; bu kasılmanın yetersizliği ağır kanamaya yol açar.
Risk etkenleri uzamış doğum eylemi, çoğul gebelik, polihidramnios, iri bebek, çok sayıda doğum ve doğum indüksiyonudur.
Yönetimde rahim masajı, oksitosin ve diğer uterotonik ilaçlar, balon tamponad ve gerektiğinde cerrahi girişimler uygulanır. Üçüncü evrenin etkin yönetimi, bu tabloyu önlemede en etkili yaklaşımdır.
Mesane atonisi, sinirsel bozukluklarda ve uzun süreli tıkanmada gelişir; taşma biçiminde idrar kaçırma ve idrar tutulması ile ortaya çıkar.
Sindirim sisteminde gastrik atoni, mide boşalmasının gecikmesine yol açar; diyabete bağlı otonom nöropati başlıca nedendir. Bulantı, erken doyma ve kan şekeri dalgalanmaları görülür.
Kolonik atoni, hareketsiz hastalarda ve ilaç etkisiyle gelişir; Ogilvie sendromunda mekanik tıkanıklık olmadan kalın bağırsak genişler ve delinme riski doğar.
Genel bir ilke olarak, atoni saptandığında sinirsel neden, ilaç etkisi ve elektrolit bozuklukları araştırılmalıdır; hipokalemi ve hipomagnezemi düz kas işlevini bozar.
Eş anlamlılar
- Atoni
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.