Doğum sonrası kanama

Doğum sonrası kanama (İng. postpartum hemorrhage), doğumdan sonra beklenenin üzerinde kanama olması ve buna hipovolemi bulgularının eşlik etmesidir. Anne ölümlerinin dünyada önde gelen nedenidir.

Etimoloji

Doğumu izleyen dönemi belirten postpartum nitelemesiyle kanama sözcüğünden oluşur.

Klinik bağlam

Nedenler dört başlıkta toplanır: uterus atonisi biçiminde kasılma yetersizliği, plasenta kalıntısı ya da yapışıklığı, doğum kanalı yırtıkları ve koagülopati. En sık neden atonidir; ancak uterus sertleşmiş olmasına karşın kanama sürüyorsa yırtık ve kalıntı araştırılmalıdır.

Risk etkenleri arasında çoğul gebelik, iri bebek, polihidramniyoz, uzamış ya da hızlı doğum eylemi, çok doğum yapmış olma, koryoamniyonit, preeklampsi, plasenta previa, plasenta akreta ve önceki doğum sonrası kanama öyküsü bulunur. Ancak olguların önemli bir bölümünde risk etkeni yoktur; bu nedenle her doğum hazırlıklı yönetilmelidir.

Değerlendirmede en önemli tuzak, kan kaybının gözle tahmin edilmesinin güvenilir olmamasıdır; kayıp çoğunlukla olduğundan az sanılır. Ayrıca gebelikte kan hacmi arttığından taşikardi ve hipotansiyon geç ortaya çıkar; belirgin bulgular geliştiğinde kayıp ileri düzeydedir. Erken uyarı bulguları soğuk deri, kapiller dolum süresinin uzaması, huzursuzluk ve oligüridir. Şok indeksi hesaplanması, gizli kaybın erken saptanmasında yararlıdır.

Yönetim eş zamanlı yürütülür: yardım çağrılması, geniş damar yolu açılması, kan grubu ve çapraz karşılaştırma, sıvı tedavisi, mesanenin boşaltılması, iki elle uterus masajı ve doğum kanalının incelenmesi.

İlaç tedavisinde birinci seçenek oksitosindir; ardından ergot türevleri ve prostaglandin analogları — misoprostol ve karboprost — kullanılır. İlaç seçiminde güvenlik kuralları vardır: ergot türevleri hipertansiyon ve preeklampside, karboprost ise astımlı hastalarda kullanılmaz. Oksitosinin hızlı bolus uygulanması hipotansiyon ve aritmi yapar; uzun süreli yüksek doz kullanımı antidiüretik hormon benzeri etkiyle hiponatremiye yol açar.

Traneksamik asit, erken uygulandığında kanamaya bağlı ölümleri azaltır; gecikmeden verilmesi önerilir.

İlaç tedavisine yanıt alınamazsa girişimsel basamaklara geçilir: uterus balon tamponadı, kompresyon sütürleri, uterin arter bağlanması, internal iliyak arter ligasyonu, arteriyel embolizasyon ve son seçenek olarak histerektomi. Basamaklar arasında hızla ilerlenmelidir; gecikme ölüm oranını belirgin biçimde artırır.

Masif transfüzyonda kan ürünlerinin dengeli oranlarda verilmesi, hipoterminin önlenmesi, iyonize kalsiyumun izlenmesi ve metabolik asidozun düzeltilmesi gerekir; bu üçlü, hemostazın sürdürülmesi için belirleyicidir. Fibrinojen düzeyinin erken düşmesi, obstetrik kanamanın ayırt edici özelliğidir ve replasman gerektirir.

Amniyon sıvısı embolisi ve dekolman, yaygın damar içi pıhtılaşma ile seyreden özel tablolardır.

Korunmada doğumun üçüncü evresinin etkin yönetimi — profilaktik oksitosin uygulanması — kanama sıklığını belirgin biçimde azaltır ve standart uygulamadır. Gebelikte aneminin düzeltilmesi, riskli gebelerin donanımlı merkezlerde doğurtulması ve ekip tatbikatları sonuçları iyileştirir.

Eş anlamlılar

• Postpartum hemoraji

İlgili terimler

• Uterus atonisi
• Traneksamik asit
• Masif transfüzyon
• Hipovolemik şok
• Koagülopati