Kapiller dolum
Kapiller dolum (İng. capillary refill), deriye bası uygulanıp bırakıldıktan sonra rengin geri dönmesi için geçen süredir.
Etimoloji
Latince capillaris (saç teli inceliğinde) sözcüğünden gelen kapiller terimi ile dolum sözcüğünün birleşimidir.
Klinik bağlam
Ölçüm, tırnak yatağına ya da parmak ucuna birkaç saniye bası uygulanıp bırakılmasıyla yapılır. Süre, çevresel doku perfüzyonu hakkında hızlı bilgi verir.[1]
Basit, ücretsiz ve yatak başında uygulanabilir olması, değerini artırır. Özellikle çocuklarda ve kaynakların sınırlı olduğu ortamlarda önemlidir.
Uzamış süre, çevresel damar büzülmesini gösterir; bu, kan kaybı, hipovolemi, septik şok ve düşük kalp debisinde ortaya çıkan telafi yanıtının bir parçasıdır.
Bu nedenle bulgu, kan basıncı düşmeden önce ortaya çıkar. Genç hastalarda ve çocuklarda, dolaşım bozukluğunun en erken göstergelerindendir; basınç normalken uzamış dolum, gizli şoku düşündürür.
Son yıllarda yapılan çalışmalar, canlandırmanın bu ölçüte göre yönlendirilmesinin, laktat temelli yaklaşıma göre daha az sıvı kullanımı ve en az onunla eşdeğer sonuçlar sağladığını göstermiştir. Bu bulgu, basit bir muayene bulgusunun değerini yeniden ortaya koymuştur.
Ölçümün güvenilirliğini etkileyen etkenler bilinmelidir. Ortam sıcaklığının düşük olması süreyi uzatır; bu nedenle soğuk ortamda değerlendirme yanıltıcıdır.
Yaş da belirleyicidir; yenidoğanlarda ve yaşlılarda normal süre daha uzundur.
Ayrıca ölçüm yeri, uygulanan basının süresi ve şiddeti sonucu değiştirir; standart teknik kullanılması ve aynı hastada aynı yöntemin yinelenmesi önerilir.
Işık koşulları ve deri rengi değerlendirmeyi güçleştirebilir; koyu ten renginde tırnak yatağı ve avuç içi tercih edilir.
Bulgu tek başına kullanılmamalıdır. İdrar çıkışı, uzuv sıcaklığı, bilinç düzeyi, laktat ve nabız özellikleriyle birlikte değerlendirildiğinde güvenilirliği artar.
Ayrıca yerel nedenler dışlanmalıdır; uzuv iskemisi, bölmesel sendrom ve damar hastalıklarında bulgu bölgesel olarak uzar ve sistemik durumu yansıtmaz.
Çocuklarda ağır dehidratasyon ve septik şokun tanınmasında, erken uyarı ölçütleri arasında yer alır.
Tersine, dolumun çok hızlı olması da anlamlı olabilir; erken septik şokta damar genişlemesi nedeniyle sıcak ve hızlı dolan uzuvlar görülebilir.
Eş anlamlılar
- Kapiller geri dolum süresi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Vincent JL ve ark. (ed.), Textbook of Critical Care, 8. baskı, 2023.