İnternal iliyak arter

İnternal iliyak arter (İng. internal iliac artery), leğen boşluğundaki organları, pelvik duvarı ve dış genital bölgeyi besleyen atardamardır.

Etimoloji

Latince ilium (kalça kemiği) sözcüğü ile iç anlamındaki internus teriminin birleşimidir.

Damar, ana iliyak atardamarın ikiye ayrılmasıyla oluşur; ön ve arka gövde olarak dallanır.^[1]

Dalları arasında uterin arter, mesane atardamarları, rektum atardamarları ve iç genital dallar bulunur.

Bu damarın en belirgin özelliği, çevre damarlarla çok sayıda bağlantı kurmasıdır.

Bu zengin yan dolaşım, klinik açıdan iki yönlü sonuç doğurur.

Olumlu yönü, damarın bağlanması durumunda pelvik organların beslenmesinin sürmesidir.

Bu nedenle iki taraflı bağlama, doku ölümüne yol açmadan uygulanabilir.

Olumsuz yönü ise, kanama denetiminde beklenen etkinin her zaman sağlanamamasıdır.

Nitekim doğum sonrası kanamada damarın bağlanması, yan dolaşım nedeniyle kanamayı durdurmayabilir.

Bu sınırlılık, girişimsel radyolojinin öne çıkmasını sağlamıştır; embolizasyon daha seçici ve etkilidir.

Bu ayrım, tedavi seçiminin temelini oluşturur.

Damar, ağır pelvik kırıklara bağlı kanamaların da kaynağıdır.

Leğen kemiği kırıklarında kanama çoğunlukla toplardamar kaynaklıdır; ancak atardamar kanaması ölümcül seyreder.

Bu hastalarda pelvik bağlayıcı uygulanması, hacmi azaltarak kanamayı sınırlandırır ve sahada uygulanabilir.

Dolaşımı bozulan hastada anjiyografi ve embolizasyon, yaşam kurtarıcı girişimdir.

Damar, kanser cerrahisinde ve organ naklinde de önemlidir; böbrek nakli sırasında greft atardamarı buraya bağlanır.

Anevrizması seyrektir ve genellikle belirtisizdir; büyüdüğünde bası bulguları yapar.

Yırtılması yüksek ölüm oranı taşır; tanı çoğu kez rastlantısaldır.

Damarın tıkanıklığı, kalçada eforla ortaya çıkan ağrıya ve erkeklerde sertleşme sorununa yol açar.

Bu birliktelik Leriche sendromu olarak adlandırılır ve aort iliyak tıkanıklığı düşündürür.

Bu bulgu, damar hastalığının atlanmaması gereken bir işaretidir.

Cerrahi sırasında üreterin damarla yakın komşuluğu, yaralanma riski oluşturur.

Bu nedenle pelvik cerrahide üreterin görülerek korunması temel bir güvenlik adımıdır.