Amniyon sıvısı embolisi
Amniyon sıvısı embolisi (İng. amniotic fluid embolism), doğum sırasında ya da hemen sonrasında ortaya çıkan, ani dolaşım çöküşü ve pıhtılaşma bozukluğuyla seyreden ölümcül obstetrik acildir.
Etimoloji
Yunanca amnion (dölüt zarı) sözcüğü ile emboli teriminin birleşimidir.
Klinik bağlam
Adına karşın, tablo yalnızca mekanik bir tıkanma değildir. Günümüzde amniyon sıvısı öğelerinin anne dolaşımına geçmesiyle tetiklenen abartılı bir bağışıklık ve iltihabi yanıt olarak açıklanır; bu nedenle gebeliğin anafilaktoid sendromu adı da kullanılır.[1]
Tablo, klasik olarak üç aşamada ilerler: ani solunum sıkıntısı ve hipoksi, ardından dolaşım çöküşü ve son olarak yaygın damar içi pıhtılaşma.
Başlangıçta akciğer damarlarında ani basınç artışı ve sağ kalp yetmezliği gelişir; bunu sol kalp yetmezliği ve akciğer ödemi izler.
Pıhtılaşma bozukluğu, hastalığın ayırt edici özelliğidir. Yaygın damar içi pıhtılaşma hızla gelişir ve denetlenemeyen kanamaya yol açar. Bu bileşen, diğer emboli türlerinde görülmez.
Klinik açıdan en kritik nokta, tanının klinik olmasıdır. Doğrulayıcı bir test bulunmaz; tanı, diğer nedenlerin dışlanmasıyla ve tipik seyirle konur.
Bu nedenle tedavi, tanı beklenmeden başlatılır. Gecikme ölümcüldür.
Öncü belirtiler bildirilmiştir: huzursuzluk, ajitasyon, ölüm korkusu, üşüme, bulantı ve nefes darlığı. Bu belirtiler dolaşım çöküşünden önce ortaya çıkabilir ve gözden kaçar.
Ayırıcı tanıda pulmoner emboli, anafilaksi, septik şok, miyokart enfarktüsü, eklampsi, yüksek spinal blok, lokal anestezik toksisitesi ve masif kanama yer alır.
Yüksek spinal blok ve lokal anestezik toksisitesi, obstetrik anestezi uygulanan hastalarda mutlaka değerlendirilmelidir; tedavileri farklıdır.
Yönetim destekleyicidir ve eş zamanlı yürütülür: havayolu güvenliği, yüksek derişimli oksijen, dolaşım desteği, kan ürünleriyle canlandırma ve pıhtılaşma bozukluğunun tedavisi.
Kanama yönetiminde dengeli oran yaklaşımı, fibrinojen desteği ve traneksamik asit kullanılır. Fibrinojen düzeyinin hızla düşmesi tipiktir ve yerine konması belirleyicidir.
Doğum gerçekleşmemişse, annenin canlandırılması için bebeğin acilen doğurtulması gerekir; kardiyak arrest durumunda perimortem sezaryen, hem anne hem bebek için yaşam kurtarıcıdır.
Canlandırma sırasında rahmin sola kaydırılması zorunludur; aksi halde ana toplardamar basısı nedeniyle kalbe dönüş sağlanamaz.
Risk etkenleri arasında ileri anne yaşı, çoğul gebelik, plasenta anomalileri, doğum indüksiyonu ve travmatik doğum sayılır; ancak tablo önceden öngörülemez ve önlenemez.
Yaşayan hastalarda nörolojik hasar ve uzun dönem sorunlar görülebilir; ekip için de ağır bir olaydır ve olay sonrası destek önerilir.
Eş anlamlılar
- Gebeliğin anafilaktoid sendromu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Cunningham FG ve ark., Williams Obstetrics, 26. baskı, 2022.