Elektrolit bozukluğu
Elektrolit bozukluğu (İng. electrolyte disorder), kandaki iyon düzeylerinin normal sınırların dışına çıkmasıdır.
Etimoloji
Yunanca elektron (kehribar) ve lytos (çözünen) sözcüklerinden türeyen elektrolit terimi kullanılır.
Klinik bağlam
Başlıca elektrolitler sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, klor ve bikarbonattır.[1]
Bu iyonlar hücre zarı potansiyelini, kas kasılmasını, sinir iletimini ve enzim işlevlerini düzenler.
Bu nedenle bozukluklar en çok kalp, kas ve sinir sisteminde belirti verir.
Sodyum bozuklukları, aslında su dengesi bozukluklarıdır; bu ayrım kavramsal açıdan temeldir.
Hiponatremi çoğu kez sodyum eksikliğinden değil, su fazlalığından kaynaklanır.
Bu nedenle tedavi, sodyum vermekten çok su dengesinin düzeltilmesine dayanır.
Sodyumun düzeltilme hızı, düzeyin kendisinden daha kritiktir.
Çok hızlı yükseltme ozmotik demiyelinizasyona, çok hızlı düşürme ise beyin ödemine yol açar; bu iki tehlike simetriktir.
Potasyum bozuklukları en acil olanlardır; kalp ritmini doğrudan etkiler.
Hiperkalemide elektrokardiyografi değişiklikleri, düzeyle her zaman orantılı değildir; hızlı yükselmede bulgular daha erken çıkar.
Bu nedenle karar, tek başına sayısal değere değil, elektrokardiyografiye ve klinik duruma dayandırılmalıdır.
Tedavide kalsiyum, zar stabilizasyonu sağlar ancak potasyumu düşürmez; bu ayrımın bilinmemesi ölümcül olabilir.
Hipokalemi ise kas güçsüzlüğü, kabızlık ve ritim bozukluğu yapar; digoksin toksisitesini artırır.
En kritik bağımlılık, potasyum ile magnezyum arasındadır.
Magnezyum eksikliği düzeltilmeden potasyum yerine konamaz; verilen potasyum böbrekten atılmayı sürdürür.
Bu nedenle dirençli hipokalemide magnezyum ölçülmelidir; bu adımın atlanması yaygın bir hatadır.
Aynı biçimde magnezyum eksikliği, dirençli hipokalsemiye de yol açar.
Kalsiyum ölçümünde albümin düzeltmesi gerekir; düşük albüminde toplam kalsiyum yalancı olarak düşük görünür.
Bu düzeltmenin yapılmaması, gereksiz tedaviye yol açar.
Fosfor bozuklukları yeniden beslenme sendromunda öne çıkar; ağır düşüklük solunum ve kalp yetmezliği yapar.
Elektrolit bozuklukları çoğu kez birlikte bulunur; birinin düzeltilmesi diğerini etkiler.
Bu nedenle bütüncül değerlendirme gerekir; tek bir değere odaklanmak yanıltıcıdır.
En etkili yaklaşım, altta yatan nedenin bulunmasıdır; ilaçlar en sık nedendir.
Eş anlamlılar
- İyon dengesizliği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.