Testis

Testis (İng. testis; Lat. testis), sperm ve testosteron üreten erkek üreme bezidir.

Etimoloji

Latince testis (tanık) sözcüğünden gelir.

Organ, iki ayrı işlevi birlikte yürütür; seminifer tübüllerde sperm, Leydig hücrelerinde testosteron üretilir.^[1]

Bu ayrım klinik açıdan önemlidir; bir işlev bozulurken diğeri korunabilir.

Nitekim kemoterapi sonrası sperm üretimi durabilirken, hormon üretimi sürebilir.

Sperm üretimi, vücut ısısının altında bir ortam gerektirir; bu nedenle organ skrotum içinde yer alır.

Isının yükselmesi üretimi bozar; varikosel, sıcak ortamlar ve inmemiş testis bu düzenekle kısırlığa yol açar.

İnmemiş testis, karın içinde kalan organın hem üretim bozukluğuna hem kanser riskine yol açması nedeniyle erken düzeltilmelidir.

Cerrahi düzeltme kanser riskini tümüyle ortadan kaldırmaz; ancak organın izlenebilir hâle gelmesini sağlar.

Kan dolaşımı ile testis dokusu arasında bir bariyer bulunur; bu yapı, sperm antijenlerini bağışıklık sisteminden korur.

Bu bariyerin travma ya da cerrahiyle bozulması, sperme karşı antikor gelişimine ve kısırlığa yol açabilir.

Lenf drenajı, embriyolojik kökeni nedeniyle karın içi lenf düğümlerine yönelir.

Bu anatomik bilgi son derece önemlidir; testis kanseri kasık lenf düğümlerine değil, karın içine yayılır.

Bu nedenle evrelemede karın tomografisi zorunludur; kasık muayenesi yanıltıcıdır.

Testis torsiyonu, ürolojinin en zaman duyarlı acilidir.

Damar sapının dönmesiyle kanlanma kesilir; birkaç saat içinde kalıcı doku kaybı gelişir.

Bu nedenle ani ağrıda tanı beklenmeden cerrahi keşif yapılmalıdır; ultrason cerrahiyi geciktirmemelidir.

Testis kanseri, genç erkeklerde en sık görülen kanserdir.

Tipik başvuru, ağrısız ve sert bir kitledir; ağrısızlık hastaların gecikmesine yol açar.

Bu kanser, ileri evrede bile yüksek oranda iyileştirilebilir; bu özellik onu diğerlerinden ayırır.

Tedavi öncesinde sperm dondurma seçeneğinin sunulması zorunludur; bu adım sıklıkla atlanır.

Tanıda tümör belirteçleri kullanılır; ancak biyopsi yapılmaz.

Kasıktan yapılan cerrahi çıkarım tercih edilir; skrotumdan girişim yayılım yolunu değiştirir ve sakıncalıdır.

Testosteron üretiminin azalması hipogonadizm olarak adlandırılır; birincil ve ikincil biçimleri ayrılır.

Dışarıdan testosteron kullanımı, doğal üretimi baskılayarak kısırlığa yol açar.