Gastroenterit
Gastroenterit (İng. gastroenteritis), mide ve bağırsak mukozasının iltihaplanmasıyla seyreden, ishal ve kusmayla belirgin tablodur.
Etimoloji
Yunanca gaster (mide) ve enteron (bağırsak) sözcüklerine iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.
Klinik bağlam
Olguların büyük bölümü viral kökenlidir ve kendini sınırlar.[1]
Norovirüs erişkinde, rotavirüs ise çocuklarda en sık etkendir.
Rotavirüs aşısının yaygınlaşması, çocukluk çağı hastane yatışlarını belirgin biçimde azaltmıştır.
Bakteriyel nedenler arasında Salmonella, Campylobacter, Shigella ve toksin üreten Escherichia coli bulunur.
Klinik açıdan en önemli ayrım, ishalin sulu mu kanlı mı olduğudur.
Sulu ishal, ince bağırsak tutulumunu ve toksin aracılı düzeneği gösterir.
Kanlı ishal ise kalın bağırsak istilasını düşündürür; ateş ve karın ağrısı eşlik eder.
Bu ayrım, tetkik ve tedavi kararlarını doğrudan belirler.
Kanlı ishalde antibiyotik kararı dikkatle verilmelidir; bu, alanın en kritik bilgisidir.
Toksin üreten Escherichia coli enfeksiyonunda antibiyotik kullanımı, hemolitik üremik sendrom riskini artırır.
Bu nedenle kanlı ishalde körlemesine antibiyotik başlanması sakıncalıdır.
Aynı biçimde bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar, istilacı enfeksiyonlarda zararlıdır.
Bu ilaçlar toksin atılımını geciktirir ve toksik megakolona yol açabilir.
Tedavinin temeli sıvı ve elektrolit desteğidir; bu, en çok yaşam kurtaran girişimdir.
Ağızdan rehidratasyon çözeltileri, çoğu hastada damar yolundan üstündür.
Bu çözeltilerin etkinliği, sodyum ile glukozun bağırsakta birlikte taşınması ilkesine dayanır.
Bu düzenek, ishal sırasında bile emilimin sürmesini sağlar.
Bu nedenle çözeltinin bileşimi önemlidir; yalnızca su verilmesi hiponatremi riski taşır.
Beslenmenin sürdürülmesi önerilir; uzun süreli açlık iyileşmeyi geciktirir.
Uyarıcı bulgular değerlendirilmelidir; ağır susuzluk, yüksek ateş, kanlı ishal ve şiddetli karın ağrısı bu kapsamdadır.
Yaşlı, bebek ve bağışıklığı baskılanmış hastalar risk grubudur.
Antibiyotik kullanımı sonrası gelişen ishalde Clostridioides difficile düşünülmelidir.
Bu tabloda el hijyeni için su ve sabun kullanılmalıdır; alkol sporları öldürmez.
Yeni başlayan ishal her zaman enfeksiyon değildir; ilaçlar ve iltihaplı bağırsak hastalığı da düşünülmelidir.
Eş anlamlılar
- Mide bağırsak iltihabı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.